Richardus Rufus Cornubiensis Rega Wood Stanford University National Endowment for the Humanities Encoded by The Richard Rufus of Cornwall Project Stanford, California X kilobytes Latin Classical Latin orthography Metaphysica 3*

(beta)

*Bolded Text Quoted by Richard Rufus

[995a24] B 268v I 25rb M 18rb N 275ra

1. Necesse est nobis considerare [25] primo ante considerare BM quaestiones add. sed exp. i M difficiles dicendas in hac scientia, | in quibus quidam quibus quidam] quibusquiam I aestimaverunt existimaverunt I, extimaverunt N existimationes aestimationes B, existimat rationes M, extimationes N diversas, et alia | quae dimiserunt. Prima enim actio eorum qui volunt voluerunt I, voluerit N | comprehendere scientiam rerum est et M perscrutari de difficilibus quaestionibus; non enim om. B comprehenduntur comprehendunt B ea quae sunt post nisi per | dissolutionem quaestionum difficilium quae sunt ante, et non potest dissolvere [30] qui ignorat add. autem B B 269r ligamentum ante ignorat M . Et hebetudo hebitudo M M 18va intellectus | demonstrat quod hoc est s. lin. M sic. Hebeti Electi M autem om. B | contingit simile ei quod contingit ligato. Hebes autem enim B non potest intelligere, neque ligatus | ire ligatus ire corr. (s. lin.) ex: lig acusare M . Et ideo perscrutandum est | prius de omnibus difficilibus corr. ex: difficibilibus M, add. et IN , propter hoc quod diximus. Et quia inter verba in linea M [35] qui quaerit cognoscere aliquid antequam perscrutetur primo s. lin. M de difficultate eius | assimulatur assimuletur M ei illi B qui ignorat locum pedum per viam post aequalem BN aequalem, et cum hoc qui quod M [b1] nescit non scit I quaesitum nescit ipsum quando invenitur corr. ex: inveinitur M , finis igitur ergo M eorum ante igitur I, illorum B qui non perscrutantur de difficilibus est | ignotus, et finis eorum qui perscrutantur de eis est manifestus notus motus M . Et est post bonum B bonum ut apud | audientem omnium omniuum ! M sermonum affirmantium et confirmantium I et negantium | sint propositiones necessariae et sufficientes.

[995b4] I 26ra M 19ra N 275rb 2. Et prima quaestio add. sed exp. est M quaestionum post difficilium B difficilium est [5] de qua quaesivimus in prologo istius huius B libri primi scilicet B, et est M , | utrum consideratio de omnibus generibus generis M causarum est unius unus N scientiae aut an B plurium. Secunda om. BM et est I | utrum scientiae est om. I consideratio de principiis post substantiae N substantiae | tantum, aut est etiam eius considerare de principiis add. sed exp. eius est B ex quibus fit est B demonstratio cuiuslibet simpliciter ( in corr.) M . | Verbi gratia, utrum idem post possit I possit esse affirmativum et negativum insimul [10] aut autem BM non, et corr. (s. lin.) ex: ad M talia similia in simul M, om. B . Verbi gratia, utrum aequalia eidem corr. (s. lin.) ex: idem M sint add. (s. lin.) sibi invicem M aequalia. I 26rb Tertia et est I si scientiae scientia M est post consideratio I consideratio | de substantia, utrum illa scientia substantia B est eadem omnibus substantiis scientiis IN aut add. sed exp. i M plures. | Quarta corr. (s. lin.) ex: Quarto M est om. BN et etiam ( exp.) M si sint sunt N plures scientiae substantiae IMN ,Cf. Rufus, SMet 3.1.E2: "Quarta: si sint plures scientiae, utrum habeant unam naturam et sint <sicut NV> unius nominationis, aut non sed quod diversa nomina habeant <habent N>, ita <ista NV> ut una dicatur naturalis <om. V> et alia philosophia et alia mathematica <metaphysica N>" (N 207va, S 72ra, V 15rb, Z 130ra). utrum natura corr. (s. lin.) ex: magna M earum corr. (s. lin.) ex: eorum M est consimilis in genere corr. (s. lin.) ex: gere M , aut debet quaedam M 19rb| dici philosophia et quaedam quidam N aliud. Quinta om.BM, add. est I et etiam illud om. BN | quaerendum est necessario, utrum oportet oportet – sunt om. B dicere add. quaedam M quod substantiae sunt oportet – sunt om. B sensibilia [15] tantum, aut sunt aliae substantiae ab istis sensibilibus. Sexta om. B et utrum substantiae habeant unum genus aut plura, sicut dixerunt ponentes formas et mathematica, quae sunt inter ista, et | sensibilia; oportet enim nos perscrutari de omnibus post istis BN istis rebus, sicut diximus. Septima om.B, praem. Et M est et BN perscrutari | utrum add. ista M consideratio hic haec ante consideratio I est corr. (s. lin.) ex: et ante hic M tantum post substantiis I de substantiis aut etiam de [20] accidentibus. Octava Verbi gratia B, add. est I et cum hoc etiam om. I perscrutandum est | de eodem et de diverso et de dissimili et dissimili – simili] simili et de dissimili BN de om. I simili dissimili – simili] simili et de dissimili BN . Nona om. B est corr. (s. lin.) ex: et M, et BN de contrariis. | Decima om. B est corr. (s. lin.) ex: et M, et BN de ante et de om. I post. Undecima om.B, add. est I et ut M de | omnibus aliis rebus similibus consimilibus I istis de quibus logici | perscrutantur, qui ponunt opiniones suas de opinionibus de opinionibus s. lin. M laudabilibus et nobilibus. Duodecima s. lin. M, om. B et etiam [25] perscrutandum est de omnibus accidentibus quae quem B | accidunt omnibus istis itaque B . Tertia decima Tertia decima s. lin. M, om. B, add. (s. lin.) est M, add. ultra hoc M et de unoquoque istorum eorum I quid sit, et om. B non de hoc tantum, | sed utrum contradicant sibi om. B ad invicem. Quarta M 19va decima et Quarta decima et om. B utrum principia principium B et | elementa add. et IN genera sint sunt I per se, aut sint per singularia in per singularia in] s. per I quae quibus M dividuntur. | Decima post quinta M quinta Decima quinta] Materia B et si sint sunt N genera, utrum genera utrum genera om. (hom.) B quae dicuntur dicunt B de individuis [30] sint sunt M prima genera aut ultima. Verbi gratia, utrum animal om. M aut homo | est magis primum quam individua singularia aut non. Decima post sexta M sexta et Decima sexta et] Ita sed B etiam | oportet nos multum perscrutari utrum sit alia causa per se praeter inter M | materiam naturam IN aut non. Decima post septima M septima Decima septima om. B et utrum ista causa differat differt M a materia aut non. differat – causa om. (hom.) B Decima post octava M octava differat – causa om. (hom.) B et est I, om. N utrum ista causa differat – causa om. (hom.) B | est una una in] unum B in i ! N numero aut plures. Decima post nona M nona Decima nona om. B et utrum est aliquid praeter [35] totum (et I 26va dicere est ante dicere M totum illud per quod disponitur deponitur B materia), | aut non est om. M aliud, aut in quibusdam rebus est aliud a toto et in quibusdam non, et quae sunt sint N ista illa I, om. M entia. [996a1] Vigesima om. B et etiam utrum om. B ista om. BN principia sint sunt B determinata add. aut M in numero B 269v aut in om. IN forma et ratione et loco. Vigesima prima et utrum principia M 19vb corruptibilium sint principia incorruptibilium sint principia incorruptibilium om. (hom.) B aut diversa, et utrum | omnia principia non corrumpuntur corrumpantur B, corrumpitur M , aut corrumpuntur corrumpantur B principia corruptibilium. Vigesima secunda Vigesima secunda] Et ita B et etiam et M, add. est N perscrutandum est de quaestione [5] magis difficili omnibus istis N 275va quaestionibus, utrum | unum et om. B idem add. numero M est sit M substantia add. omnium I entium et non est aliud, sicut dixerunt Pythagorici et Plato, aut | non, sed est etiam B aliud | subiectum, sicut dixit Empedocles amicitiam, et alius lectio dubia B, alii N | ignem, et om. M alii alius I aquam et add. alii N aerem. Vigesima tertia Vigesima tertia] Itaque B et utrum principia [10] sint universalia, aut sunt sint BI sicut om. N singularia rerum particularium. Vigesima quarta Vigesima quarta] Itaque B et utrum sint add. prima N | potentia aut vel I, et N actu. Vigesima quinta Vigesima quinta om. B et add. etiam BN utrum sint post principia I principia alio modo alio – principia om. (hom.) B , aut autem N sint sunt M principia alio – principia om. (hom.) B per motum; | istae enim quaestiones sunt difficiles et valde intricatae interminatae B, in raritate N . Vigesima sexta Vigesima sexta om. B et cum | hoc add. etiam IN perscrutandum est utrum est utrum] inter M numerus et om. N longitudo et etiam om. BN figura | et puncta sint sunt I substantiae aut non, et si sint sunt IN substantiae, utrum sint [15] diversae a sensibilibus aut an B sint in eis add. sed B ; difficultas enim non tantum est add. in IN comprehendere apprehendere B veritatem | omnium post rerum I, om. M M 20ra istarum rerum, | sed non est non est om. M facile quaerere de eis secundum sed B difficultatem earum eorum I, om. M secundum sermonem valde. |

[996a18] I 27va M 20rb N 275vb 3. Dicamus nunc primo post quaestione M, om. B de prima quaestione, utrum consideratio de omnibus generibus M 20va| causarum est om. I unius scientiae aut plurium. [20] Et quomodo possibile est ut quod N una scientia rep. B sciat principia ante sciat I quae non sunt contraria? Notum est quod multa principia non sunt plurium entium, quia non dicimus quomodo potest esse principium motus | in rebus non mobilibus, et quomodo natura boni est in omnibus rebus et – mobilibus om. (hom.) B non om. M mobilibus non mobilibus] immobilibus I . Sed Si N omne quod | est om. M bonum per se et per suam naturam est finis et om. N complementum, [25] et est secundum hunc modum causa; res enim et – complementum om. (hom.) B sunt om. I propter add. sed exp. aliud M illud. | Finis et – complementum om. (hom.) B est enim M et et – complementum om. (hom.) B illud om. M propter quod et – complementum om. (hom.) B fit sit I aliud; est complementum et – complementum om. (hom.) B alicuius aliarum B, aliquis M actionum actionis N , | et omnes actiones ante omnes I sunt fiunt IN per motum. Ergo manifestum corr. ex: incausatum M est quod impossibile est ut quod I ista causa sit in rebus quae non moventur | erga perfectionem, et in eis non est non est post se I aliquid aliquod BI bonum per se. | Et ideo in scientiis mathematicis nihil naturalis N declaratur per [30] istam causam, et nulla demonstratio fit per illam, non quia est melior melio ! I, add. et I neque quia est melior – universaliter] universaliter melior B vilior melior I . | Et universaliter melior – universaliter] universaliter melior B nullus add. enim B hominum om. M invenit invenire M, dicit post causam I istam | talem post causam B causam in scientiis mathematicis ante scientiis I . Unde quidam Unde quidam] Unum quidem R Sophistarum dimiserunt, sicut | fecit Osticus Osticer M . M 20vb In aliis autem enim B, add. quae M | artificiis post vilibus I, artificibus M vilibus (verbi gratia, carpentaria carpentatoria B N 276ra et om. I sutoria), illic illis I [35] dicitur melius et vilius, et artifices istius artis [b1] non perscrutantur perscrutatur MN omnino de bonis et malis maltis ! B . | Manifestum est igitur quod scientiae add. sed exp. e M causarum sunt post multae I multae, et omnis causa et principium principia M habet aliam scientiam habet – principium om. (hom.) B et scilicet N principium habet – principium om. (hom.) B alterius scientiae. Quaerendum est igitur om. M | qualis qualis scientia] quarum scientiarum N scientia post est M istarum om. M est digna ut dicatur philosophia ut dicatur philosophia om. B , et | qualis sciens est add. sed exp. i M dignus ut vocetur philosophus. Et sic notiI 27vbficabitur illud id N quod quaerendum est hic. [5] Impossibile est enim ut species omnium rerum vel rerum vel om. BN | causarum sint eiusdem rei sicut domus; causa enim igitur M domus ex qua fit sit M motus est artificium corr. (s. lin.) ex: artificum M | et aedificator, et causa propter quam fit domus est add. sed exp. oratio M operatio comparatio B , et materia domus est om. B lutum et lateres, | et forma domus est terminus eius. Secundum igitur quod distinximus destruximus I, distinsimus M et diximus | qualis scientia debet vocari philosophia, continget ut omnis add. scientia BI B 270r [10] vocetur philosophia. Philosophia om. (hom.) M autem alta alia I et prior et nobilior prior et nobilior] n. et p. M quam | aliae post scientiae I scientiae quae om. N consequuntur quae consequuntur] queritur M | necesse est ut sit causa complementi complementa M et boni; aliae enim aliae enim om. B causae sunt propter istam causam. Et iam diximus primo quod scientia M 21ra| primarum causarum et illud quod est quod est om. N valde scitum | est scientia substantiae; res enim multis modis om. B [15] scitur, et plus quod scitur scivit I est de sua substantia. [19] Et om. IN cum voluerimus notificare unamquamque rerum habentium demonstrationem, [20] nos s. lin. M existimabimus aestimabimus B, extimabimus N notificare eas quando sciemus sciverimus M quid qui N sunt sint B . Verbi gratia, quid qui N est quadratura. Dicemus igitur quod | quadratura quadratum B est medium invenire, et similiter de aliis. Colores autem et actiones et omnis transmutatio sciuntur corr. (s. lin.) ex: scitur M a nobis quando sciverimus principium principia N motus. | Et ista causa est ante causa M alia et diversa a causa complementi. [25] Manifestum est igitur quod cognitio uniuscuiusque istarum causarum habet aliam scientiam scientiarum I . |

[996b26] I 28va M 21va N 276rb 4. Et etiam om. B utrum principia demonstrationis sunt sint I | unius om. M scientiae essentiae B aut plurium est dubium. Et dico add. sed exp. i M | principia demonstrationis illud quod est acceptum ante est M de propositionibus universalibus ex quibus quaeritur demonstratio super omne quid om. B . | Verbi gratia, dicere quod dicere quod om. B de quolibet affirmatio vel negatio et [30] quod hoc M, om. I impossibile est affirmare vel et I negare insimul simul N , et aliae aliquae B propositiones sibi post similes I similes. Nos igitur om. BN perscrutabimur | utrum scientia istorum corr. (s. lin.) ex: istarum B, ante scientia M principiorum om. M et scientiae scientia BI substantiae sint sunt IN eaedem eadem N aut vel M diversae, | et si non s. lin. B sunt sint I eaedem, quae scientia istarum earum BN debet dici nomine scientiae quaesitae | in hoc loco; non enim s. lin. B necesse est ante enim M, ante necesse N ut omnia sint unius scientiae. Et cum hoc cum hoc om. B quomodo erunt erit corr. ex: erut M ista haec M unius scientiae? | Scimus enim [997a4] esse modo add. esse M uniuscuiusque eorum, et aliae scientiae scia N [5] utuntur eis om. B sicut add. sed exp. 9 M cognitione nota. Si igitur habent demonstrationem, | oportet ut habeant habeat N aliquod aliquid I genus I 28vb subiectum eis et ut om. IN | quaedam magis post sint I sint latentia et add. magis B quaedam post manifesta B manifesta universalia. Impossibile est add. enim IN ut unum M omnia habeant demonstrationem, M 21vb quia necesse est ut demonstratio fiat et M ex quibusdam rebus: aut autem M quibusdam aut quibusdam om. B aut uni eorum uni eorum] unicorum B . Manifestum est igitur quod accidit ut nisi M unum genus sit subiectum omnium rerum [10] habentium demonstrationem demonstrationes B ; omnes enim modi demonstrationis utuntur | propositionibus vel p. pro omnibus N manifestis add. incausatis M universalibus. Et etiam si om. M N 276va substantiae scientia ante substantiae BN est alia diversa M a om. B scientia principiorum demonstrationis om. I , | quae add. igitur I scientia istarum est sit B prior alia altera M nobilitate, et quae earum illarum B est fixa per super N suam naturam add. scientia enim de universalibus principiis demonstrationis non potest esse minus digna quam scientia de substantia M ? Propositiones enim universales sunt principia omnium scientiarum. Si igitur cognitio cognitio istorum principiorum] p. i. c. N istorum illorum M principiorum cognitio istorum principiorum] p. i. c. N non fuerit philosophi philosophia I , cuius igitur post erit I erit? In Romano album In Romano album om. I . |

[997a18] I 29rb M 22ra N 276vb 5. Et | omnia accidentia habent unam scientiam scientiarum substantiarum M demonstrationis demonstrationes ! BIMN . Cum om. B, add. enim BM omnis demonstratio om. M ex universalibus propositionibus notificat accidentia singularia in [20] aliquo subiecto, manifestum est igitur quod scientia demonstrationis notificat ex | propositionibus universalibus s. lin. M accidentia singularia quae accidunt uni generi. M 22rb| Quoniam si scientia scientiae IMN est cognitio cognitio – scientiae rep. B demonstrationis add. alia I , | et alterius scientiae demonstrationis – cognitio mg. N est cognitio est cognitio om. B ex quibus rebus est illud, et illa est aut post scientia N, ut M scientia demonstrationis aut alia, | manifestum est quod quoniam I cognitio accidentium est om. M aut ut B scientia demonstrationis universalis aut [25] unius modi modorum morum M demonstrationis.

[997a25] I 29va 6. Et etiam perscrutandum in corr. M est utrum huius post scientiae I scientiae quaesitae hic sit consideratio de substantiis tantum, | aut est post consideratio N eius consideratio et etiam BN de accidentibus contingentibus add. in B huiusmodi huius M, om. I substantiis. | Verbi gratia, si corpus est aliqua substantia, et lineae line M , et superficies, B 270v utrum cognitio substantiarum et cognitio accidentium quae accidunt unicuique generum quae [30] declarant scientiam scientiae B mathematicae M 22va sunt unius scientiae, aut cognitio accidentium est scientia scientiae B alterius a scientia substantiae add. quoniam ponens unam rationem quod una scientia de substantiis et accidentibus M . Quoniam si cognitio eorum fuerit post scientiae I unius scientiae, tunc | scientia scitentia ! I substantiarum erit etiam ante erit I, om. B ex scientiis add. quod factum est M demonstrationis. Sed non existimamus aestimamus B, extimamus N quod sermo sunt B, add. lac. B in quo dicitur quid est hoc habet demonstrationem aliquam. Et si scientia accidentium est alia a scientia substantiarum om. N, add. accidentium IN , tunc expositio post istius N istius sermonis est et M, erit N valde difficilis. |

[997a34] |I 30ra N 277ra| 7. Et etiam perscrutandum est utrum oportet oporteret M dicere quod s. lin. N substantiae sensibiles ante substantiae N, sensibilium M habeant esse [35] tantum, aut M 22vb aliae substantiae sunt ab istis illis I sensibilibus, et intensionem quoad sex M utrum [b1] genus om. B substantiarum est unum aut plura, sicut illi om. B dicunt quod illa quae sunt illa quae sunt om. B | inter formas et sensibilia sunt substantiae videre unde M , et quod scientiae mathematicae sunt add. sed exp. ista substantia M istae substantiae quae sunt inter formas et sensibilia. | Nos autem iam post diximus I, add. sed exp. non N diximus iam diximus] praediximus B in sermonibus quos diximus de formis quomodo dicimus quod formae | sunt causae et substantiae causae et substantiae] s. et c. I . [5] Sermonibus praem. De M autem om. M istorum contingit istorum contingit] istarum accidit M inopinabilitas multis modis, et maxime sermonibus | dicentium quod aliae substantiae post sunt I sunt a substantiis quae sunt inter intra I | caelum, et quod illae substantiae sunt sicut substantiae sensibiles praeter posse M quod | illae sunt aeternae, hae autem sensibiles sunt om. M et om. BN corruptibiles; fingunt figunt ! N enim quod homo in illis substantiis est add. corruptibilis M sicut homo sensibilis hic, | et similiter equus et taurus equus et taurus lac. B . Sermo enim autem M istorum similis simul B est ante similis I, om. BN sermoni [10] fingentium deos dicitur M esse et quod formae eorum sunt lectio dubia N sicut formae hominum; | illi enim autem M nihil dixerunt aliud ante dixerunt M quam nisi M, om. N quod homines sunt aeterni, | et isti illi B etiam sic corr. ex: sicut N dixerunt. Et etiam si om. N aliquis finxerit substantias esse | inter rerum M formas et substantias sensibiles alias a id est M formis sensibilibus, contingent contingunt BI ei enim M quaestiones post multae N, om. B multae add. et I difficiles. Quoniam si aliae alii R substantiae sunt ante substantiae M inter formas et sensibilia aliae ab eis, manifestum est quod sic etiam erunt lineae aliae M 23ra| a lineis formarum et a lineis [15] sensibilibus a lineis sensibilibus] s. l. N , et similiter unumquodque aliorum post generum N generum. | Et si om. B scientia stellarum est et sicut B una istarum rerum, erit etiam aliud caelum a caelo sensibili, et etiam alius sol, et alia luna, et sic de aliis quae sunt in caelo sensibili. Sed quomodo oportet nos credere | istis? Non enim est om. B rectum ut illud istud BN caelum quod fingunt sit om. I immobile, et etiam om. B [20] impossibile post est B est omnino ut I 30rb sit om. N mobile. Et similiter de rebus quibus de q. est M ars aspectiva et quibus utitur musica; impossibile enim est ante enim M ut istae res sint aliae ante sint M ab istis ab istis] a rebus I sensibilibus, propter | causas quas quam M diximus. Quoniam si sunt sint BI res sensibiles inter formas et res corruptibiles corporas N , manifestum est quod sunt etiam et B, om. N sensus | et animalia alia BM Cf. Rufus, SMet 3.3.E2: "Item, si ista <ita V> positio <potentia V> vera est, erunt sensus <species (corr. ex: sensus N) NV> medii <mediae N> inter sensus <species NV> formas sensibiles <sensibilibus SZ> exsistentes <exsistens Z> et intelligibiles, et <et similiter] erit NV> similiter animal tribus modis: animal sensibile, animal forma media <media animal forma om. (hom.) Z>, animal forma separata" (N 208va, S 72vb, V 16rb, Z 130va-130vb). inter in M formas et res corruptibiles corporales N . |

[997b25] |I 30va M 23rb N 277rb| 8. Et add. etiam R rectum est quod aliquis quaerat quaestionem difficilem et dicat in quibus oportet quaerere | istas scientias istas scientias] istos sermones M . Quoniam cum fuerit differentia inter geometriam geometria M et | medicinam medinalia et M, musicam N quod quia B una earum istarum B est scientia istarum media I rerum sensibilium, | et alia rerum om. I insensibilium add. et N , manifestum I 30vb erit enim B quod erit add. ab M alia erit alia om. B ars om. M medicinae medicina N ab arte medicinae sensibili ante medicinae M , M 23va et erit | alia illa BN medicina inter medicinam inter medicinam om. N quae est in formis [30] et hanc medicinam sensibilem, et similiter de unaquaque aliarum scientiarum. Sed quomodo potest esse hoc? | Quoniam si possibile fuerit ut corr. ex: aut M medicina alia sit a medicina sensibili et ut sit etiam agens sanitatem aliud ab agente sensibili et – sensibili om. (hom.) BMN , necesse est s. lin. N ut sint post res B res B 271r recipientes respicientes M sanitatem aliae a rebus sensibilibus | et om. B ut sit sint N etiam aliud principium a principio sensibili. Et cum hoc om. M dicimus quod sermo dicentium quod medicina geordicina N est scientia | eorum horum M corporum sensibilium corruptibilium non est verus, quoniam si ita esset, tunc corrumperetur corrumperentur M, corrumpetur N per corruptionem add. corporum BN | corruptibilium sensibilium B ; [35] neque enim etiam BN scientia stellarum add. et M istius post caeli I caeli est corruptibilium corporum BN sensibilium. Neque Non BN enim [998a1] sunt lineae sensibiles sicut disponit geometer geometria M ; nulla enim res rerum sensibilium est linea | recta aut rotunda sicut dicit geometer add. sensibilis M . Circulus enim inem ! I non tangit | mensuram per punctum, sed per lineam, sicut dixit dicit M, om. B Anaxagoras Pythagoras I, Affrotagoras N | in sua redargutione regione redargutum B contra geometras. Neque motus [5] caeli et ut M circuli circulus I eius sunt sicut disponit scientia stellarum, | neque conveniunt puncta cum cumque B stellis in natura. |

[998a7] |I 31rb M 24ra N 277va| 9. Et quidam post fingunt I fingunt quod ista quae om. B dicuntur esse inter formas et sensibilia habent esse, sed non sunt separata a sensibilibus, immo in modo B sunt in sensibilibus. Cum igitur ergo N voluerimus numerare enumerare M omnia om. M impossibilia contingentia continentia M [10] sermonibus istorum illorum I , indigebimus multis sermonibus ante multis M . Sed contenti sumus simul M in hoc quod dicimus. | Non enim om. I est post necesse B necesse ut om. B ista media add. sed exp. sunt M sint add. et M in sensibilibus tantum, sed | manifestum est quod, si tantum – sensibilibus mg. N fuerit fiat B possibile ut ista media sint in sensibilibus tantum – sensibilibus mg. N , possibile erit post etiam IN etiam ut formae sint formae sint] forma sit B, add. etiam media B in sensibilibus; | sermo enim de formis et mediis est post idem B idem. Et etiam si ante etiam M ita sit, continget contingit M duo corpora esse | in eodem loco. Aut Aliae et R, praem. Et etiam B ut sint sit N media immobilia [15] in sensibilibus in sensibilibus] visibilibus N mobilibus. Et dicimus universaliter | propter quam om. B causam fingit aliquis haec media esse et esse et esse om. (hom.) IM in sensibilibus. | Et cum hoc quod dicimus diximus BI quod contingit continget M, add. in B sermonibus istorum, accidit etiam in N eis est M aliud aliquod N impossibile, scilicet | ut aliud post sit I, add. sed exp. impossibile M caelum sit ab hoc caelo non separatum ab eo add. hoc I , sed cum eo om. B in | eodem loco. Et hoc add. impossibile corr. (mg.) ex: possibile B difficile potest esse, magis M 24rb eo quod diximus. [20] Ista igitur enim N sunt post valde B valde difficilia in comprehendendo | veritates eorum earum N .

[998a21] |I 31vb N 277vb| 10. Et difficultas difficile M etiam post est I est in cognitione principiorum; perscrutandum est enim ante est M utrum existimandum aestimandum B, extimandum N sit om. B quod | elementa et principia sunt genera, aut et B sunt illa ista M, om. B ex quibus | fiunt sunt B omnia post utrum B . Verbi gratia, utrum elementa vocis notis M et om. BN | principia eius sunt sint B ista ex quibus componuntur omnes istae B voces, aut sunt sit N voces [25] universales voces universales] vox (vos s. lin. N) universalis BN , et utrum elementa propositionum | sint sunt M propositiones om.M, add. et N quarum quorum BN demonstratio habet esse necesse N | cum demonstratione aliarum aliorum M propositionum, aut elementa eorum earum B, om. M est demonstratio quae est quae est post propositionum M omnium propositionum aut plurium. | Et om. M etiam qui dicunt, scilicet qui fingunt, quod elementa sunt sint B plura et qui fingunt elementa M 24va| esse unum add. et M dicunt quod principia corporum sunt ea ex quibus componuntur et constituuntur, [30] I 32ra sicut dicit Empedocles; fingit enim | quod elementa sunt sint I aqua et ignis, non universalia eorum, et quod composita corr. (s. lin.) ex: compota M sunt ex eis et in eis et in eis om. (hom.) IM , | sed non dicit quod ista elementa ante ista M sunt sicut generabilium praem. entium B, add. entium N . Et cum hoc [b1] si om. BN aliquis quis R, add. sed exp. non sunt M voluerit scire naturas voluerit – rerum] s. volunt naturaliter M rerum om. N , debet perscrutari ex quibus componuntur componitur N . Verbi gratia, si aliquis voluerit scire naturam | lecti, perscrutabitur ex quibus componitur lectus. Cum igitur ergo M sciverit ex quibus partibus componitur et quomodo quibus M constituitur construitur B, constituerit M , tunc | sciet scient post eius N naturam eius. Ex istis igitur sermonibus declarabitur quod genera entium non sunt principia. Si autem [5] scimus B 271v omnia ex definitionibus, tunc necesse est ut genera add. omnium M sint principia rerum om. I definibilium. rerum – principia om. (hom.) B Et om. R | si rerum – principia om. (hom.) B possibile impossibile R rerum – principia om. (hom.) B est om.N, add. etiam I ut entia cognoscantur per formas | per quas disponuntur entia, et genera sunt principia rerum – principia om. (hom.) B formarum, tunc genera erunt principia entium post scientiae IN scientiae. | Et quidam eorum qui fingunt quod elementa entium om. N sunt [10] unum et ens et om. N magnum et parvum faciunt ea quasi quae B genera. Sed impossibile M 24vb| est mg. B, om. N ut principia princia ! M dicantur duobus modis; | definitio enim substantiae eadem post est I est add. eadem N , et si cum N fuerit dictum dicit in M quod principia sunt sint N duobus modis, continget contingit M ut definitio quae est ex generibus sit alia a definitione quae definit rem ex rebus ex quibus est, et sunt in definitione eius. Et cum hoc cum hoc om. R dicamus quod si genera sunt ante genera B, sint I principia, [15] considerandum est considerandum – principia om. (hom.) M quae quod N genera considerandum – principia om. (hom.) M sint sunt I principia considerandum – principia om. (hom.) M , utrum prima aut | ultima quae numerantur quae numerantur] numerentur N numero; habet enim non ante habet B | dubium. Quoniam si universalia numeris alia M sint post magis B, sunt IN magis prima principia B quam alia, | manifestum est quod principia sunt genera om. N altissima; haec enim genera conveniunt conveniunt – univoce] univoce communicant B , id est univoce id est univoce om. M dicuntur | de omnibus quae sunt om. I sub eis. Numerus igitur principiorum principium N entium erit [20] secundum om. M numerum primorum add. entium M generum. Et erunt erit MN unum et ens principia principium I et | substantiae entium; haec enim in maiori parte dicuntur de omnibus om. M entibus. | Et om. N impossibile est ut genus entium sit uI 32rbnum aut ens. | Differentiae Dicere BI vero enim BN omnium om. N rerum entium I habent esse necessario necesse B, necessarium N , et omnis differentia est rep. M, add. ens et M unum una BN numero, et impossibile possibile N est ut formae praedicentur de [25] genere neque de differentiis propriis add. scilicet M , neque genus praedicatur nisi praedicantur N nisi de | formis quae sunt ei. Manifestum est igitur quod, si unum et ens sunt rep. N M 25ra genera, non necesse post est BN est ut aliqua differentia sit unum et | ens unum et ens] ens et u. M, add. sed exp. et M . Sed si unum et ens unum et ens] ens et u. M non fuerint fiunt M genera ante non B , non erunt principia, | cum principia sint sunt BN genera.

[998b28] |I 33ra M 25va N 278rb| 11. Et etiam perscrutandum est de his eis BI quae sciuntur | cum differentiis et sunt inter altissimum genus et individua, utrum sint sunt B genera om. M , [30] aut existimabitur aestimatur B, extimatur N quod quaedam sunt genera om. M et om. B quaedam non. Et cum hoc s. lin. B | utrum differentiae sint sunt M magis primae propriae B quam genera. Si enim differentiae dicere B fuerint sunt M principia, | erunt principia secundum hunc sermonem add. et N infinita. Et iste sermo non contingit dicentibus quod [999a1] principia sunt prima genera. Et etiam om. M si unum est ante si M magis | primum quam aliud, et unum est indivisibile divisibile I , et | omne divisibile dividitur aut secundum quantitatem aut secundum om. N formam, et quod dividitur secundum quantitatem est ante illud quod dividitur post formam I secundum per N formam, et genera dividuntur post formam I, dividitur M secundum formam formas IN , et forma secundum quantitatem, erit igitur unum [5] praedicabile postremum magis unum ante magis M quam aliud; homo enim om. I non est genus cuiuslibet hominum. Et etiam dicamus quod in generibus rerum habentium primum et ante, impossibile est om. N ut sit post aliud M, om. B aliud nisi formae illarum rerum ante illarum N, om. M . Verbi gratia, quod | si primus numerorum est dualitas, tunc numerus nihil aliud est nisi quam BI | forma formae BI numerorum, et similiter nulla figura est nisi forma [10] figurarum. Et similiter – Et om. (hom.) B si ita est, tunc | genera nihil aliud erunt erit N nisi formae eorum; existimabitur aestimatur B, extimatur N enim in om. M maiori M 25vb parte quod | genera sunt formae. Individua autem enim N non sunt ante autem B ad invicem. | Et etiam ea quorum quaedam sunt sint B nobiliora et quaedam viliora et quaedam viliora om. B , semper nobilius est ante aut I vilius. | Manifestum est igitur quod genus non est primum principium B secundum hanc intentionem etiam; immo in modo B declaratur declaratum est B nobis ex istis intentionibus [15] quod praedicabilia de individuis induis ! M sunt principia | generum. Et Est M etiam dicamus quomodo oportet aestimare existimare I, extimare N quod istae formae sunt sint I principia; | iste enim sermo non est facilis factus M . Primum enim et om. N | causa debet esse om. M aliud ab eis quorum est primum principium B et causa, et ut habeant et ut habeant] in thabant ! M I 33rb essentiam quando | fuerint habuerint M separata a rebus. Sed [20] quomodo potest aliquis existimare aestimare B, extimare N aliquod aliquid B tale praeter genus B 272r universale uversale ! I praedicabile | de om. N omnibus? Si igitur rectum est dicere quod universalia sunt sint B principia, quia sunt universalia quia sunt universalia om. B , tunc necesse est ut | principia post sint M sint ea ante ut M quae sunt magis ante sunt B, post universalia M universalia quam formae. Et secundum hoc erunt principia | prima post genera I genera. |

[999a24] |I 34ra M 26rb N 278va| 12. Et om. B sequitur add. ad M hanc quaestionem difficilem alia difficilior omnibus om. N , [25] quae necessario necesse B est consideranda ante est M , et est | ista corr. (s. lin.) ex: sta M . Quoniam si nihil aliud om. B est quam particularia, et N 278vb| particularia sunt infinita, quomodo add. igitur B possibile post est IN est ut comprehendatur comprehendantur B | scientia infiniti infinita M ? Scimus enim omnia per universale unum | permanens in sua dispositione. Si igitur iste ille N sermo [30] est necessarius ut aliud aliquid M sit a particularibus, necesse est ut ultima genera et prima sint alia a particularibus. Et iam diximus Et – particularibus om. (hom.) B quod hoc est quod hoc est] hoc esse N impossibile. Et etiam Et – particularibus om. (hom.) B quando quandoque M | oportet affirmare Et – particularibus om. (hom.) B aliquod aliquid M universale aliud ab omnibus particularibus Et – particularibus om. (hom.) B . Dicamus igitur, Dicamus – particularibus om. (hom.) N quando quod si M aliquid dicetur de | materia, utrum illud sit aliud Dicamus – particularibus om. (hom.) N ab omnibus particularibus, aut est aliud a quibusdam, [b1] aut non est aliud ab – aut 3 om. M a quibusdam a – aliud om. (hom.) B , ab – aut 3 om. M aut ant ! I non est aliud a – aliud om. (hom.) B ab aliquo eorum. Quoniam si non M 26va fuerit | aliud a particularibus, nihil nec M erit intelligibile, sed omnia erunt sensibilia, | et impossibile erit ut aliquid sciatur per scientiam sapientiam N , nisi aliquis fingat quod sensus est scientia. | Et add. etiam IN impossibile erit ante impossibile I, est M aliquid om. B esse aeternum et immobile; [5] omnia enim sensibilia sunt corruptibilia. Sed si | nihil fuerit aeternum et immobile omnia – immobile om. (hom.) B , impossibile erit est I generationem esse add. etiam BN ; necesse enim erit est ( ante enim N) BN | generationem esse, et ut B ex quo fit generatio, et ut primum principia M istorum sit | ingenerabile, si cessent essent I , et est om. B impossibile ut aliquid sit fit B ex nihilo, quoniam | si generatio est, necesse est ut motus habeat finem. Nullus [10] enim motus om. N est infinitus, sed omnis motus modus M habet finem et complementum finem et complementum] c. et f. M . | Et impossibile est ut sit illud quod impossibile est ut sit – ut om. (hom.) M fiat. Illud Aliud M autem add. sed exp. ex M | quod fit est possibile impossibile M in primo principio M quod fit sit N necessario. Et add. etiam BIN si res universalis est et M materia, quia non generatur, necesse est ut substantia sit magis prima quam materia, quoniam si universale non est sit B materia [15] neque substantia comprehensibilis, nihil ut M I 34rb erit omnino. Si igitur hoc hic post fuerit I non fuerit, | erit om. I universale, quod est aliud ab istis particularibus, forma form ! M et figura necessario. | Si igitur finxerit finexerit ! M aliquis hoc, continget contingit M ei add. aliquod I inopinabile impossibile B ; non enim potest dicere quod M 26vb hoc est possibile in omnibus rebus, sed in quibusdam hoc – quod om. (hom.) B et esse I | in quibusdam non. Manifestum est igitur quod hoc – quod om. (hom.) B impossibile est impossibile est hoc] hoc est i. B hoc s. lin. N esse om. B in omnibus ante hoc N rebus; | non enim dicimus quod domus sit est M aliud a [20] a domibus] ab omnibus N domibus add. et M particularibus singularibus IN .

[999b20] |I 34va M 27ra N 279ra| 13. Et cum om. B hoc perscrutandum est utrum substantia omnium | hominum est om. N I 34vb una aut non. Si enim dixerimus dixit unus N quod substantia eorum est una, continget contingit M inopinabile opinabile B , quoniam omnia quorum substantia est substantia est] subest I | una add. est M sunt unum ante sunt M, om. B . Et si om. BM dixerimus diximus B quod substantiae eorum diversae post sunt BN sunt, hoc etiam post erit N erit | impossibile inopinabile N . Et cum hoc quomodo ante cum M potest esse ut materia sit in aliqua hora quaelibet qualibet I, om. N istarum, | cum omne sit utrumque, scilicet materia et om. N particularia? |

[999b25] M 27rb 14. Et quaerendum est etiam om. R quaestionem difficilem de principiis. Quoniam si om. M principia sunt sint IN unum in forma, nihil | est om. M unum in numero neque unum generabile generale M . Et | si ita sit, et nullum in illum M unum est sit I praedicatum de omnibus rebus, quomodo quaestio M est scientia aut cognitio? I 35ra| Si autem omnia principia sunt sint IN, add. sed exp. a M unum in numero, et non fuerint fuerunt M principia | quorundam alia a principiis quorundam quarundam B , sicut principia rerum sensibilium – verbi gratia, quod ista littera add. id est M [30] et alia est om. M una post in M, unum B in forma, et principia earum sunt | unum una I in forma et diversa diversum M in numero – si igitur | principia entium non fuerint talia fuerint talia] fuerit alia M , sed unum in om. BI numero, | non erit aliud ab elementis; nulla enim om. B differentia post est B est inter dicere sermonem dicentem unum in om. BI numero et dicentem unum unde M particulare. Dicimus corr. (s. lin.) ex: Dicamus M enim in omni esse in omni esse] unum M N 279rb particulare in eo [1000a1] quod est unum in om. BI numero, B 272v et dicimus universale de illo quod praedicatur de istis particularibus. Verbi gratia, quod si om. N | elementa vocis notis M, add. sed exp. habent N essent terminata terminata in lac. B in om. N numero, tunc omnes litterae M 27va| essent secundum numerum naturam I elementorum, neque multiplicarentur neque essent post magis I, esset N magis. |

[1000a5] I 35va 15. Et nos dimisimus perscrutari de quaestione non minus difficili praeI 35vb|dictis, et est etiam BN utrum principia corruptibilium corporalium N sint sunt M principia | incorruptibilium incorporalium N aut alia. Quoniam si principia incorruptibilium incorporalium N fuerint sunt B principia corruptibilium corporalium N , | quomodo quaedam erunt corruptibilia corporalia N, om. M et om. BN quaedam incorruptibilia incorporalia N , et quare? | Epicuri autem et omnes loquentes de rebus divinis [10] laborant ratiocinando ut sufficerent sufficeret B animae causae N suae tantum add. et M , non nobis; | ponunt enim om. B, add. esse M principia esse deos et om. N ex diis, et finxerunt fingerunt N quod principia quae non potaverunt putaverant M de sublimatione | et non gustaverunt de amirocie manna et nectare I, annitione M, amironcie N M 27vb| moriuntur. Manifestum est igitur quod ipsi isti BN dixerunt add. quod M ista, | et sunt nota apud eos. Sed hoc quod posuerunt [15] de istis causis ante istis M , quoniam gustant et potant, est extra rationes post nostras BN nostras, quoniam si | receptio eorum est add. situm M propter voluntatem voluptatem IN, add. et N , tunc om. M neque non B, nec I est om. IN tactus nectar I, tactur N , neque s. lin. N, et sic B, nec I amirocie mirocie B, manna I, nurocie N, add. non B est causa ante est M alicuius permanentiae. Et si illa receptio est ut essentiae eorum earum N remaneant, quomodo erunt erat I, erit M aeterna | et indigent cibo indigent cibo] indiget esto M ? Et ideo Et ideo om. M non oportet perscrutari de sermonibus | eorum om. M quorum philosophia est similis picturae, sed debemus perscrutari et quaerere [20] dicentes illud illum M quod dixerunt add. sed exp. de N secundum demonstrationem. Quare si principia rerum sunt convenientia, accidit quod quaedam sunt semper permanentia et etiam B quaedam corruptibilia. | Et non est om. N necesse ut ista sint sic, cum entium M | non dabunt causam in hoc. Manifestum est igitur quod principia entium non sunt om. M convenientia. Si igitur [25] aliquis existimaverit aestimaverit B, extimaverit N se dicere aliquid aliquod M in hoc, continget contingit M, contingent N ei add. ut M quod contingit Empedocli; | Empedocles illo M enim fingit finxit I quod lis est om. N causa | corruptionis et principium eius, et om. M existimat aestimavit B, aestimat N quod ista lis add. causa N generat omnia praeter unum, et quod omnia praeter deum facta sunt ab hac hac lite] ista M lite corr. ex: litte B causa om. B . Fingit post enim I enim in suo sermone: manifestum est esse BN quod ex lite est fit M generatio omnium quae fuerunt et om. N [30] quae sunt et quae erunt quae erunt] quaerunt M M 28ra et quod ex om. M ea nascuntur arbores animal homines B et om. BI viri et mulieres et pisces, quorum nutrimentum I 36ra est in aqua, et dii, quorum vita om. B est longissima logissima ! M , et alia. Et fingit fingunt I quod, [b1] si lis si lis] alis M non esset est M in rebus, omnia essent unum; | lis enim, cum fuerit cum in M, causa N rebus, disperget eas et non dimittet et – eas om. (hom.) B eas eis N quiescere. | Continget Contingit BIN igitur ergo M ex hoc sermone ut | deus, qui est perfectus add. est M in forma fortuna B, scientia M , sit fit N minoris in motis M scientiae quam aliud, quia cum [5] nescit nesciat N omnia elementa, quia quod M lis non est in eo, et | simile cognoscitur per simile. Verbi gratia, terra om. M per terram, | et om. M aqua per aquam, | et amicitia per amicitiam. Manifestum est om. N, add. igitur B, add. etiam M quod N 279va [10] accidit attingit M ex in I suo sermone ut lis sit causa corruptionis add. et M , non | causa generationis ante causa M . Et secundum hunc modum accidit ut amicitia Et – generationis om. (hom.) B non si M sit causa generationis Et – generationis om. (hom.) B , quoniam quando cum B aliqua fuerint | congregata in unum, corrumpentur corrumpuntur B alia. Et cum hoc Empedocles non narravit quae quod M est | causa transmutationis rerum, sed finxit quod natura earum est ita ista M . | Et finxit quod finxit quod om. M , cum lis quae est maxima fuerit fuerint M intercisa intensa B, intercessam M in om. M membris et admixta admista ! I in eis add. erunt generata N , erit [15] generans generalis B in fine temporis illud quod transmutatur, et transmutat B 273r res | et abstrahit eas a termino a termino] ab eterno M . Et secundum hunc M 28rb sermonem add. sed exp. aeternum M apparet quod apparet quod] oportet ut M res transmutentur ante res I, transmutatur B, transmutantur N necessario. | Et non dat nobis in corr. M, post causam B causam huius necessitatis, sed | tantum dicit hunc modum sermonis, quasi quia B, quod M esset manifestus manifestum B, add. in ( corr. (s. lin.) ex: per) se M . Et non fingit quod | quaedam post entia B entia corrumpuntur et quaedam non corrumpuntur, sed fingit quod omnia entia sunt ante entia M [20] corruptibilia praeter elementa. Nostra autem enim B perscrutatio et quaestio difficilis est | quare quaedam corrumpuntur et quaedam non, si cum B sint sunt N ex in B eisdem principiis. Et hoc quod diximus sufficit in hoc quod principia rerum non sunt eadem. Si autem sunt post principia IN principia diversa, contingit etiam om. M quaestio difficilis, utrum | ista principia corrumpantur corrumpatur N aut non; manifestum est enim quod, si corrumpuntur corrumpantur BI , [25] quod sunt ex aliis necessario. Omnia enim | corrupta vadunt ad ea ex quibus sunt. Et sic accidit ut quod B principia | habeant alia rep. N principia – quod est I 36rb impossibile; hoc enim procedit in infinitum. Et etiam si principia corrumpuntur corrumpantur B et confundantur fundantur I, confunduntur M , quomodo erit generatio add. earum M rerum corruptibilium? Et si principia non om. N corrumpuntur corrumpantur B , [30] quomodo ex quibusdam principiis non corruptibilibus fiunt fuerit B corruptibilia add. sed exp. fiunt M et ex | quibusdam incorruptibilia et – incorruptibilia om. (hom.) M ? Hoc enim non est rectum, sed aut impossibile | est hoc esse, aut esse aut] essent M indiget multo sermone ad confirmandum confirmadum ! I hoc. Et dicamus quod nullus dixit exit M, om. B quod principia om. B sunt [1001a1] diversa, sed omnes M 28va finxerunt dixerunt B quod principia omnium eorum B sunt rerum M eadem. | Et voluerunt perscrutari de praedicta quaestione, ut sicut BN illi qui om. I | perscrutati perscrutari M sunt de hac quaestione. |

[1001a4] |I 37rb M 29ra N 280ra| 16. Et nos videmus quod difficilior istarum quaestionum et [5] magis necessaria ad sciendum veritatem est utrum ens et | unum sint sunt N substantiae entium. Et utrum utrumque IN, add. esse eorum scilicet M non attribuitur alii alteri M , | sed hoc est ens et hoc add. est I unum, aut oportet quaerere quid est | ens et est post quid M quid unum tali quaestione I 37va quasi quod B alia natura non M esset eis subiecta ante eis N, substantia M . Quidam enim homines ante enim M | existimaverunt aestimaverunt B, extimaverunt N quod natura eorum est talis, et quidam aliter alter M . Plato [10] vero et Pythagorici non finxerunt finxerint M ens et unum esse aliud, | sed finxerunt quod hoc hoc est] haec est post eorum I est om. N natura eorum et substantia | eorum ut sint sit BN unum et ens. Naturalis praem. Et M autem, sicut | Empedocles, attribuit unum alii alteri M, om. B manifestiori et fingit quod unum est ens. | Et forte dicit quod illud istud BN unum est amicitia; M 29rb fingit enim [15] quod amicitia fingit – amicitia om. (hom.) N est om. B causa om. M per propter B, post M quam omnia sunt unum. Alii vero finxerunt hoc om. B unum et ens esse ignem, et om. N alii aerem, ex quo facta sunt omnia entia. Et similiter etiam I finxerunt dicentes | elementa post plura M, om. B esse plura; isti enim coacti sunt ad dicendum | quod unum et ens sunt plura secundum numerum add. sed exp. q M principiorum quae dicunt esse. [20] Et si aliquis finxerit fixerit ! M quod unum et ens non sunt substantiae corr. ex: substantia M | alicuius post rei I rei, accidit ut nihil aliorum universalium sit substantia alicuius rei; | unum enim et ens magis post universalia I sunt universalia quam alia. Si autem unum om. N non est exsistens per se, et om. I similiter | ens et – se om. (hom.) BM non neque ante ens I est exsistens per se et – se om. (hom.) BM , nullum add. enim I aliud est exsistens per se nisi | particularia. Et etiam si unum non si unum non] nisi u. B sit est M substantia, [25] manifestum est om. M quod non est numerus abstractus a numeris, quasi quod B alia aliqua I natura add. sed del. habentibus B separata post entibus B | ab entibus; numerus enim est enim N unitates. Unum autem aut I, om. B est | aliquid aliquod I per se exsistens B 273v solitarium solicitarium M . Si igitur aliquid est ante aliquid M unum et add. est B ens, necesse est necesse est om. M ut | sit substantia, quoniam de eis aliis M non dicetur dicitur B aliud aliquid I, om. N universale, | sed illa alia M illa dicentur om. B dicentur dicuntur N de se. Nec Neque BN est possibile, si aliquis dixerit [30] quod unum et ens sunt sint N idem; multae enim om. M sunt om. BN quaestiones post difficiles B difficiles quae om. BN sunt contra illum, quarum una est quomodo est sit M possibile ut aliquid aliud | ab istis sit, scilicet quomodo est om. B possibile M 29va ut generationes sint plures una. | Generatio enim non est nisi entis nisi entis] in scientis M , et ideo | accidit ut non M entia sint unum necessario, sicut dixit om. B Parmenides per me indes M , et ut [b1] istud unum sit ens. Secundum igitur quemcumque quaecumque M, quodcumque N istorum duorum modorum dicatur dicantur M , I 37vb hoc difficile est et grave, quoniam si dixerimus dixit unum M | quod unum non est substantia ante non I , et sed M si dixerimus quod unum est aliquid post exsistens B exsistens per se, impossibile erit ut numerus | sit substantia, si sed M unum non fuerit substantia. Si autem aliquis dixerit quod numerus est sit B substantia, in hoc quidem quod N, om. B erit quaestio difficilis, | et est quaestio quomodo M quaerens de ente utrum sit aliud [5] ab uno aut est unum aut est unum om. B . Et necesse est ut ens add. omne M non sit fuerit B unum, et necesse est om. B etiam ut sit sint B . | Et om. B, add. quia I omnia entia om. I aut autem M sunt sint N, sint post unum B unum aut autem M plura composita ex unis. | Et etiam si hoc add. etiam B unum est indivisibile, erit secundum hoc om. M quod Zeno opinabatur | nihil esse omnino; fingit enim quod illud illum M quod non om. BI | augmentatur augmentetur B apud om. M additionem neque diminuitur apud diminutionem diminutiones N non ut I est entium om. B . [10] Manifestum est igitur quod entia secundum figmentum eius sunt magnitudines. Si igitur entia sunt magnitudines, | Si – magnitudines 2 om. (hom.) BM sunt post magnitudines I magnitudines Si – magnitudines 2 om. (hom.) BM corporales, quoniam magnitudo corporalis est ens add. in B omnibus modis add. partibus IN . Aliarum autem rerum om. N quaedam N 280rb sunt quae om. B , quando comM 29vb|ponuntur, fit ex eis ex eis] ex quibus ante fit N magnitudo, et quaedam sunt quae om. B , quando componuntur, non fit ex eis ex eis] ex quibus ante non BI, om. M magnitudo secundum quod dixit diximus B ; finxit fingit BN enim quod superficies | et linea, quando componuntur om. B , faciunt faciant N magnitudinem. Punctus autem et unum non faciunt Punctus – magnitudinem om. (hom.) B magnitudinem ante faciunt M . Quia Quare I igitur | iste ille N Zeno errat in suo sermone et tenet opinionem tortuosam, et possibile est ut non M aliquid aliquis N sit indivisibile, [15] oportet nos respondere isti illi B, huic M sermoni aliquantulum ante isti B . Et dicamus | quod quando si B uni additur aliquid, non erit maius magis ( ante erit I) IM ,Cf. Rufus, SMet 3.7.E3: "Consequenter dicit quod necesse est respondere isti opinioni tortuosae hoc modo: quod <quod – indivisibile rep. N> est unum indivisibile et ei <ea V> possibilis <potens N, potius V> est additio, unde ex ipso cum <cum – ipso om. (hom.) V> addito fit plus et non maius; potest enim ex ipso ipsi SZ gigni quantitas discreta, ut numerus, sed non continua" (N 210vb, S 74va, V 18va, Z 131vb). sed plus. Et ideo non erit magnitudo, | quoniam quomodo fit sit M magnitudo ex tali uno et om. M ex pluribus quae non sunt unum? | Et dicens mg. N, dicimus I hoc quod I similis est om. B dicenti lineam componi ex punctis. | Et Sed N si aliquis existimaverit aestimaverit B, extimaverit N hoc esse [20] et quod numerus sit ex hoc om. B uno et ex | alio aliquo B quod non om. B est unum, sicut dicunt post quidam I quidam, quaeratur ab eo | quare hoc om. B non est in numero add. ut M in I 38ra quibusdam quibus M generibus numeri numerus B, numeris M et in quibusdam magnitudo, | si illud quod non est unum est om. B aequale uni, et habeant habeat I, habent M eandem eadem N naturam; | non enim est manifestum quomodo non – fiunt om. M numeri fiunt numeri fiunt] unum fuerit B ex add. sed exp. eo M uno et ex om. BN alio M 30ra quod non om. I est unum add. sicut dicunt quidam B , neque quomodo est possibile ut magnitudines sint ex [25] aliquo numerorum om. M et ex hoc quod non est non est] videtur I unum. |

[1001b26] |I 39rb M 30vb N 280vb| 17. Et istam quaestionem consequitur alia difficilis om. M , et est utrum numeri et | corpora et om. M superficies et lineae linea N et puncta sunt sint B substantiae | aut non. Quoniam si non fuerint sint M, fuerit R substantiae, tunc recedet a nobis cognitio quae fit sit M et quae est | substantia entium. Motus autem et passiones corr. ex: possessiones N [30] et species sunt M relationis relationes M, om. B et dispositionum dispositiones B et dictionum dictiones B aestimantur existimantur I, aestimatur M non | significare si igitur re N substantiam alicuius; omnia enim dicuntur de | subiecto, et nihil eorum dicitur quod est hoc hic I . Illud autem Illud autem] Istud enim M quod existimatur aestimatur BN in om. M maiori parte | significare substantiam om. B B 274r est aqua et terra et aer et aer et om. (hom.) B ignis, ex quibus [1002a1] constituuntur add. omnia I corpora post composita I composita. Caliditates Caliditas M vero et | frigiditates frigitates ! M in istis rebus in istis rebus om. B et add. etiam M sibi om. N similia sunt passiones substantiae. Corpus vero est | illud quod determinat istas passiones solum, quod quia IN est ens aliquod aliquid BI et alia aliqua BN substantia. Sed corpus add. cuius B est minus superficie minus superficie] unius superficiei M in substantialitate, [5] et superficies minus unus M, unius N quam linea, et linea minus unus M | quam punctum punctus B et unum add. et N ; corpus enim om. I definitur per ista. Ista vero enim I, om. M aestimantur existimantur I esse forte M sine corpore, M 31ra| et praem. esse M hoc possibile impossibile B . Corpus autem impossibile Corpus autem impossibile om. (hom.) M est ut non M sit om. N sine om. M istis. | Unde antiqui aliqui BM philosophorum physicorum M aestimaverunt existimaverunt I, exstimaverunt N | substantiam et ens esse corpus, et quod substantiam – aestimaverunt om. (hom.) B aliae alia I sunt [10] passiones istius corporis. Et ideo substantiam – aestimaverunt om. (hom.) B isti om. M aestimaverunt existimaverunt I, extimaverunt N, add. substantiam et ens est corpus M quod principia prin ! B corporum sunt principia | entium. Alii autem, qui reputaverunt se om. B sapientiores | illis, aestimaverunt existimaverunt I, extimaverunt N quod substantia et est M ens est esset B ex numeris ex numeris] numerus I . Sicut Sint M igitur ergo N diximus, si ista quae diximus non | sunt substantiae, nulla est substantia omnino omino ! N neque add. sed exp. oportet M ens, quoniam non est rectum ante non I | ut accidentia quae accidunt istis add. sed exp. et M substantiis dicantur dominantur B, dicuntur M substantia substantiae IN et entia. [15] Sed cum manifestum sit est I quod | longitudines magnitudines IN et puncta puncti M , quae sunt corporis, sunt maioris substantialitatis sitcatis(?) B, subtilitatis(?) N quam corpora corpus I , et non videmus ea, | ex quibus igitur om. B corporibus sunt substantiae, cum et I impossibile I 39va est om. B ut sint ex corporibus sensibilibus insensibilibus IN ? | Aut Autem M forte nulla substantia est post omnino I, ante substantia M omnino. Et etiam videmus quod quomodo B, ex M | omnia ista om. M sunt divisiones divisionis N corporis corporum M ; quaedam enim sunt latitudinis, et om. IN [20] quaedam quaedam spissitudinis et om. (hom.) M spissitudinis pissitudinis ! B , et quaedam spissitudinis et om. (hom.) M quaedam longitudinis. Et cum hoc dicimus dicitur I quod add. omnia N ista sunt | in s. lin. M corporibus sicut figurae sunt in eis; corpus enim necesse est ut habeat aliquam quam M figuram. Si Si – figuram om. (hom.) B igitur ergo M possibile fuerit ut corpus non habeat figuram Si – figuram om. (hom.) B , possibile erit ut non habeat dimensionem divisionem N . Verbi gratia, quoniam quia B si fuerit erit post possibile N possibile M 31rb ut figura Mercurii non sit insit M | in idolo ytalia M N 281ra Mercurii, possibile erit est I ut figura semigrandinis sit in tota figura grandinis. In In Romano album praem. Et N, om. I Romano lectio dubia M album In Romano album praem. Et N, om. I . ... Et cum hoc quod diximus ante quod M accidit accedit N istis error, cum perscrutati fuerimus de rebus quibus [29] contingit generatio et corruptio; [30] aestimant existimant I, aestimat M enim quod substantia non primo post N fuit, deinde fuit sint M , aut autem M fuit primo, | deinde corrumpitur, et quod passiones contingunt contingent M, contingit N ei apud secundum B generationem et corruptionem add. est B . Puncta autem et lineae et superficies impossibile est ut habeant habeat M, om. B generationem et corruptionem, | aut ut om. N sint quandoque et quandoque non; [b1] corpora enim autem ( rep.) M continua et om. I discreta apud continuationem adunantur adiuvantur M et apud discretionem | fiunt sunt M duo, et nihil nisi B, ut M componitur corrumpitur I nisi corruptio corpore M accidat ei, et res quae dividuntur non sunt sine generatione. Punctus autem, si non dividitur, non fit sit M, fiunt N duo puncta, et si om. M generatur si generatur] signatur B et [5] corrumpitur, necessario est ex aliquo. Album corr. ex: Albo M in Romano Album in Romano om. I . |

[1002b12] |I 40rb M 32ra N 281rb| 18. Et rectum est quaerere de quaestione difficili quare sunt post quaerendae I, sint B quaerendae aliae substantiae a sensibilibus et a mediis, scilicet formae quae finguntur esse. Si enim quaerimus quaeramus M istas substantias propter hoc, scilicet quod om. M mathematica [15] distinguntur distinguitur IN I 40va a sensibilibus per aliud, | et non et non om. N distinguntur distinguitur I ab eis per propter N hoc quod sunt multae formae sicut istae formae sicut istae formae om. (hom.) B , manifestum est quod | principia prima I istorum non sunt erunt IN, add. sed exp. de N terminata tanta B in numero, quemadmodum | principia qualitatis quae sunt hic non sunt terminata in numero; principia terminata – principia] p. tanta B enim cuiuslibet uniuscuiusque ante enim M qualitatis non sunt terminata tanta B in om. B N 281va numero, | sed forma. Nisi principia litterae compositae ex duabus litteris, aut autem M B 274v principia [20] vocis notis M compositae ex duabus vocibus; principia enim istius litterae sunt terminata tanta B forma et numero forma et numero] n. et f. M . | Et s. lin. N similiter erit post etiam B etiam in rebus mediis accidentibus B . | Si igitur enim M non fuerint aliae aliquae N, add. mediae B substantiae a substantiis sensibilibus ante substantiis M et | a substantiis sensibilibus – substantiis om. (hom.) B mathematicis, sicut quidam dicunt, | manifestum est formam non esse. Sed si concesserimus concessimus B, concesseris N formas esse et principia [25] esse terminata tanta B numero, non forma, iam narravimus quod quid B contingit convenit B ex autem M hoc | necessario et om. IN quod est impossibile omnino. |

[1002b32] |I 40vb M 32rb| 19. Et assimulatur istis quaestionibus dictis | ista quaestio om. M , utrum elementa sint mg. N, sunt I potentia aut an M, add. aliquo B alio | modo. Si igitur alio modo, quomodo est possibile ut [1003a1] aliquid sit ante elementa et sunt sint N principia? Potentia enim est ante illam add. non I aliam om. M causam; | illud illum M enim quod non habet potentiam non est ante potentiam positionem M necessario. Si autem | elementa sunt potentia, tunc possibile erit est B ut elementa non sint sunt M aliquod aliquid B entium; | illud istud B enim quod habet potentiam potentia N ut sit nondum nondum – sit om. (hom.) B est om. M , sed est illud quod non habet nondum – sit om. (hom.) B esse, [5] et nihil erit quod non habet esse – habet om. (hom.) M potentiam ut sit nondum – sit om. (hom.) B . Hae | igitur sunt post quaestiones I quaestiones difficiles de quibus perscrutandum est in cognitione principiorum. |

[1003a7] |I 41ra M 32va| 20. Et etiam est R perscrutandum est utrum principia sint universalia aut autem M particularia. Si | universalia, non sunt substantiae; communia contraria I enim communia enim] continuantium M non |N 281vb dicuntur esse hoc haec BI , sed exemplaria excepta M, lac. B huic add. sed exp. exemplaria N . Substantia autem dicitur esse om. B hoc singulare singularia B . Si igitur [10] praedicabile de rebus dicitur modo communi om. B quod hoc post est IN est, tunc | Socrates Socratis M erit multa animalia alia N , scilicet et M Socrates et homo et | animal, quoniam unumquodque eorum significat signat M quod est hoc om. B unum. Ista igitur accidentia accidunt, si | principia fuerint universalia. Si autem non fuerint om. N universalia add. sed exp. et vac. exemplaria particularium N, add. ultra eat N , et | fuerint sicut post principia B, om. M principia exemplaria principiorum exemplaria principiorum om. N particularium particularia N, add. particularia M , tunc scitum situm BN non habebit habet B esse; [15] scientiae enim omnium omnes M sunt universales. Manifestum est igitur quod, si | fuerit possibile ut ista principia cognoscantur, quod alia M 32vb| principia sunt sint M universalia aut particularia quae om. B praedicantur de particularibus.