Richardus Rufus Cornubiensis Rega Wood Stanford University National Endowment for the Humanities Encoded by The Richard Rufus of Cornwall Project Stanford, California X kilobytes Latin Classical Latin orthography Metaphysica 11*

(lambda)

*Bolded Text Quoted by Richard Rufus

[1069a18] B 327r I 171rb M 139vb N 339ra 1. Consideratio quidem est post substantia I de substantia. Quaesita enim post sunt B, cum M sunt sint M causae et principia principi ! M substantiae. |

[1069a19] I 171va M 140ra N 339rb 2. Quoniam si hoc totum fuerit quasi om. M aliquod universum, [20] substantia mg. N est pars primi. Et si est secundum quod aliquid consequitur sequitur B aliquid aliud B successive add. et I , tunc etiam om. B | substantia hoc modo est ante substantia B prima, et post hoc quale et om. M quantum.

[1069a21] I 172ra M 140va N 339va 3. Et cum haec hoc IMN non neque N sunt sint R entia | simpliciter praeter illa illam BN , sed scilicet N qualitates et motus, | quia neque nec B album neque nec B rectum dicitur vere quod sunt sint B entia etiam om. B, add. et BI , | similiter invenitur numerus I non-album. Et etiam nullum aliorum est abstractum. [25] Et antiqui etiam testantur per hoc quod per – faciunt rep. B faciunt add. et M ; illi enim quaerunt | elementa et causas substantiae substantia M .

[1069a26] N 339vb 4. Qui vero modo sunt | ponunt substantiam esse est M universalia; universalia enim de quibus dicunt dicuntur B | esse proprie principia substantiae ante proprie M, om. B sunt genera, quia reputatio repugnatio B eorum om. M fuit secundum logicam. | Antiqui autem aut M particularia, ut ignem et terram, sed lectio dubia (folium laesum) B, secundum N [30] corpus universale.

[1069a30] I 172rb M 140vb 5. Substantiae autem om. M sunt tres, quarum una est om. M sensibilis, | et istius huiusmodi B quaedam add. autem B est | aeterna, et om. B quaedam corruptibilis, quam omnes concedunt, ut | plantae et animalia, cuius elementa necesse cuius elementa necesse folium laesum B est | accipere aut unum aut plura. Alia autem vero M, om. R est immobilis, et ideo | dicunt quidam ante dicunt N quod est abstracta. Et quidam eorum dividunt dividit B eam in duo, [35] et quidam eorum posuerunt possunt M, add. sed exp. eas B formas mathematicas mathematicis M in eadem natura, | et quidam mathematicas mathematicis M tantum ex istis.

[1069a36] I 173ra M 141va N 340rb 6. Et sermo de istis add. modis I duobus est [b1] naturalis, quoniam sunt cum motu, et ista illa N alterius est om. BN , cum non habeant add. neque IN unum post principium B | principium commune in corr. N . | Substantia autem sensibilis est transmutabilis. Si igitur ergo M transmutatio est | ex de N oppositis corr. (s. lin.) ex: opositis N, positionis M in situ aut ex medio, non add. est I ex [5] omnibus oppositis in situ (vox enim add. est BN non-album albus M ), sed I 173rb ex e BI contrario, | necesse est ut subiectum sit ei quod om. M transmutatur ad contrarietatem; | contraria enim non om. B transmutantur transmutatur M . Hoc autem permanet, contrarium contrarium autem permanet mg. B autem add. non BN permanet contrarium autem permanet mg. B ; materia enim tertia tertium post est B est a est a om. M contrariis. |

[1069b9] I 173vb M 142ra N 340vb 7. Si igitur transmutationes transmutationes sunt quattuor] q. s. t. B sunt quattuor transmutationes sunt quattuor] q. s. t. B , aut om. N in quid [10] aut in quale aut in quantum aut in ubi, generatio autem simpliciter est in hoc, augmentum vero in quantum, alteratio autem vero BN in passiones passione M , translatio autem vero B in locum, videtur quod transmutationes M 142rb| non inveniantur non inveniantur nisi] invenientur non M nisi inveniantur B in eis quae sunt in unoquoque, et necesse est ut materia transmutetur, quia potest utrumque.

[1069b15] I 174ra 8. Et quia ens est duobus modis, omne transmutabile transmutatur ex | eo quod est add. ens IN in om. B potentia ad illud id B quod est in om. B actu actu ens corr. in: e. a. B ens ante in I . Verbi gratia, ex albo in om. B potentia ad album in actu, et similiter in generatione et corruptione. Ergo non vero M tantum est possibile ut sit accidentaliter | ex non-ente, sed ex ente sed ex ente mg. N , id est ut sint omnia ex ente [20] in potentia et add. ex B non-ente in om. B actu. |

[1069b21] I 174rb M 142va N 341ra 9. Et hoc om. R est unum quod Anaxagoras ignoravit om. N , et quod B est melius quam quod quam B omnia sint fuit M insimul, et est etiam om. B | mixtio mistio I, numeratio M Empedoclis Empedodis ! M , B 327v et hoc Anaximandri Anaxannandros B, Anaxandeorum M, Anaximandros N . Et Feti(?) post sicut M sicut dixit Democritus, M 142vb| omnia fuerunt fuerint N nobis in potentia, in actu autem post non B non, | quousque invenientur inveniretur B, numerentur I admisceri aliquid misceri B cum I 174va materia.

[1069b24] 10. Et omnia quae transmutantur habent materiam, [25] sed diversam. Omnia I 174vb igitur enim N M 143ra aeterna, scilicet om. BN omnia om. B quae sunt ingenerabilia corr. (s. lin.) ex: generabilia B, generabilia M, non generabilia N | et moventur secundum translationem add. tantum M , habent materiam naturam M , sed non generatam generata N , sed N 341rb ex post ubi M ubi add. aut IN ad ubi enim M . |

[1069b27] 11. Et dubitandum est om. M in de M hoc, et dicendum dividentibus(?) M, add. est B ex quo non-ente fit sit BN generatio; | non-ens enim tripliciter post dicitur B dicitur. Si igitur fuerit in potentia, sed non ex qualibet potentia, | sed alterum ex altero ex altero] est altera M . Et non sufficit etiam ut omnia sint insimul, [30] quia differunt in materia. Et si non, qua de causa sunt infinita, non unum non unum om. N ? Intelligentia enim una est. Si autem materia etiam om. B fuerit una, | et illud erit erunt N in actu quod materia add. sed exp. f B fuit in om. M potentia. |

[1069b33] I 175rb M 143rb N 341va 12. Causae igitur sunt om. B tres, et principia tria, quorum duo sunt contraria, | quorum duo – quorum om. (hom.) N unum est forma, et alterum privatio, et tertium materia. [35] Et post ista illa R neque materia fit post neque M neque forma, | sed scilicet M illa duo alia aliqua M . Omne enim quod transmutatur transmutatur rep. sed corr. N, om. (hom.) M ex [1070a1] aliquo in ex – motor mg. B aliquid aliquod BI . M 143va Illud ex – motor mg. B autem om. M a quo ex – motor mg. B transmutatur transmutantur M est motor ex – motor mg. B . Transmutabile autem est | materia. Illud autem ad quod transmutatur transmutantur M est forma. Et processus est in infinitum, si | cuprum non tantum post rotundum B fuerit rotundum, sed etiam est M | cuprum et om. B rotundum necesse est ut praecedat praecedant N .

[1070a4] I 175va M 143vb 13. Et post ista illa M quia quod N unumquodque unaquaque B, utrumque M, unaquodque ! N substantiarum fit [5] ex eo quod est conveniens ei est M in natura in natura] in nomine mg. N ; naturalia una M enim sunt substantiae, et | illa om. M alia residua aut autem B sunt om. N artificialiter substantialiter B aut naturaliter aut casu. | Ars casu Ars] causas M igitur est post principium I principium add. transmutandi B in altero add. quam in suum subiectum B , natura vero est principium per se; homo enim generat hominem. Causae autem igitur B, enim M residuae sunt privationes alterorum post istorum N istorum add. et forte sunt casu et per se animalia quae generantur ex putrefactione B .

[1070a9] I 176rb M 144va N 342ra 14. Sunt autem substantiae Sunt autem substantiae] Substantiae a. sunt BIN tres. Una add. autem N est N 342rb materia, [10] et est hoc secundum quod videtur, quoniam illud istud B, add. sed exp. secundum M quod est secundum contactum cractum ! B et om. B non s. lin. post secundum M, add. est IN secundum ordinem est materia et subiectum. Natura autem est hoc, et etiam add. est I tertium istorum rep. M quod est uniuscuiusque corr. ex: uninuscuiusque M , | ut Socratis et Scalibei Calliae I, Schalibei N , quoniam in unoquoque intentio huius huiusmodi I rei | non est nisi substantia post composita M composita, ut forma domus nisi [15] ars esset om. N . Non esset Non esset om. (hom.) M etiam ante esset B, om. I generatio et corruptio istorum om. M nisi alio | modo sunt sint BI entia et non-entia sine si non N materia et in M | sanitate et omne quod est per artificium, sed est per causam casum M in eo quod est per naturam. |

[1070a18] I 177rb M 145va N 342vb 15. Et ideo non fecerunt male illi om. B qui posuerunt formas, | quia add. ista IN si fuerint fuerunt I alio aliquo BN modo, sunt omnia quae exsistunt secundum naturam. Sed ex istis, ignis, caro, os animal B , caput, [20] omnia sunt materia. Et haec hoc M, est N substantia est illud quod est illud quod est om. (hom.) M maius magis B, materiaius M valde, et illud istud M, add. quod est B postremum et indivisibile et indivisibile om. M . |

[1070a21] I 177va M 145vb N 343ra 16. Et causae post moventes B moventes sunt quae quai ! I, quia N praeI 177vbcedunt tantum. | Haec Hoc I, Hae N autem quasi universalia sunt insimul; si enim homo est sanus, tunc | sanitas et ex M homo sunt insimul, et homo – et om. (hom.) N figura sphaerae cupri cupreae BI et | sphaera cupri et sphaera cupri om. (hom.) N sunt insimul.

[1070a24] 17. Si autem iam M aliquid om. B remanet rerum I in postremo, quaerendum est de hoc. [25] In quibusdam enim om. B non est impossibile. Verbi gratia Verbi gratia om. B , si anima est talis dispositionis, non add. sed exp. ta M | tota, sed intellectus; tota enim forte om. B, add. erit M impossibile. |

[1070a27] I 178ra M 146rb N 343rb 18. Manifestum corr. ex: Materia B est om. B igitur quod exp. ante igitur M nullo modo indigemus propter hoc om. M ut formae sint; homo | enim generat hominem quod est unum. Unde corr. ex: Unum B, om. M homo ex hominibus, B 328r et sed B secundum hoc in artificiis; ars enim medicinae est ratio sanitatis.

[1070a31] I 179rb M 147va N 344rb 19. Et principia sunt rerum diversarum et causae, et sunt | sicut sic M homo debet dicere habere B universaliter omnia eadem proportionaliter. Et debet homo dubitare I 179va utrum materia et elementa substantiarum et relationum et [35] omnium et omnium om. M praedicamentorum sint sunt M similiter simpliciter B eadem. Sed est Sed – eadem mg. B inconveniens corr. (s. lin.) ex: conveniens N si principia Sed – eadem mg. B sunt sint I eadem Sed – eadem mg. B , | substantia substantiae B autem et relatio erunt ex eisdem, ex om. B eo [b1] quod hoc non erit hoc non erit] haec non erunt B ens, quoniam invenitur invenire M extra substantiam | et illa alia aliqua M aliud aliquod IN universale et om. B elementum quam illud quod est | elementum eis. Et etiam om. B neque substantia est elementum rerum relativarum relativorum B , | neque istae illae post etiam B etiam substantiae.

[1070b4] I 179vb M 147vb 20. Et etiam quomodo quoquomodo B est possibile ut omnia [5] elementa sunt sint IN, add. elementa B eadem? Nullum enim elementorum possibile est ut sit | et om. N illud quod est compositum ex elementis unum mg. N . Verbi gratia, ut A sit B quoddam. |

[1070b7] I 180ra N 344va 21. Neque etiam ex elementis intellectis, ut de uno aut et M de om. BN ente; | haec enim duo de M exsistunt consistunt M in omni composito, et nullum eorum est substantia aut M 148ra| relatio, sed necessarium neutrum M . |

[1070b10] I 180rb M 148rb N 344vb 22. Elementa praem. Et M igitur omnium omnia B non sunt eadem. Et sunt rep. B , sicut dicimus dicemus M , eadem uno modo, | et non sunt alio modo. Ut elementa corporum, quod est autem ante est I, aut M sicut forma | calidum, alio autem om. M modo frigidum privatio, materia autem | illud om. B quod est in om. M potentia haec duo primum primo B per se add. principium per se B . Substantia vero non M est ista ipsa I et | quae sunt ex istis, quorum sunt haec hoc post principia M principia, et si aliquid aliquod N sit unum ex calido corr. (s. lin.) ex: aliduo N et frigido, [15] ut caro et os; quod enim fit necesse est ut sit aliud aliquid M ab illis eis I . | Istorum autem om. M haec sunt elementa et principia, aliorum autem alia. Ut om. M autem aut I dicatur sic in omnibus I 180va non est eis, sed om. B aequare aequaliter B oportet ante aequare I, om. BN | comparationem compositio B, comparatione I , ut si aliquis diceret quod principia sunt tria quod – tria om. M , scilicet add. sed exp. p M forma et om. BI | privatio et materia, sed quodlibet corr. (s. lin.) ex: quolibet N istorum est diversum [20] in unoquoque generum. In colore calore M album, nigrum om. M , superficiem superficiem planitiem] superficies planities B planitiem planicem M . | Obscuritas Observitas M , lumen, aer ars M , et ex istis ex istis] aestus N dies et nox. |

[1070b22] I 180vb M 148vb N 345ra 23. Et quia causae non tantum sunt in eis quae fiunt, sed si M ea quae sunt fiunt M | extrinsecus, manifestum est quod principium et elementum extrema B diversa post diversa B sunt. [25] Quod autem movet aut sistit si sit M est quasi aliquod I 181ra principium. Elementa igitur secundum aequalitatem post comparationis I, qualitatem M comparationis quae est | secundum convenientiam tria post sunt IN sunt, causae esse M autem et principia principium M sunt quattuor. | Et aliud alii add. sed exp. et quaedam M est add. sed exp. principium B causa prima etiam et M, om. B secundum quod est movens add. et M aliud rep. N . | Sanitas add. et BI , infirmitas, corpus rep. N ; quod movet medicina. Forma non ordinatur | sicut illud; quod movet artem corr. ex: autem B, om. M aedificator aedificatorii I . |

[1070b30] I 181rb M 149ra N 345rb 24. Movens autem in rebus naturalibus | homo hominis. In eis autem quae sunt ex cognitione cogitatione N forma est autem M aut suum | contrarium. Quapropter add. et BI causae add. in M aliquo modo sunt tres, sicut sicut et] sic autem N et etiam M quattuor; | medicina enim est post modo M, om. B aliquo modo sanitas sanitatis N , et ars aedificandi add. inest B forma domus, et homo M 149rb| generat hominem. Et add. est B, add. etiam IN quod est extrinsecum ab istis, [35] quod est principium omnium. |

[1070b36] I 181va 25. Et quia quaedam res sunt abstractae abstitae M , et om. B quaedam non abstractae om. B , illae sunt substantiae. [1071a1] Propter praem. Et IN hoc inveniuntur istae causae; praeter enim substantias | non inveniuntur istae – inveniuntur om. (hom.) M passiones et neque BI motus eorum ante et I . Et post hoc erunt ista M 149va | anima forte et corpus aut et M intellectus aut desiderium in corpore. |

[1071a4] I 182ra M 149vb N 345va 26. Et etiam s. lin. M alio alio modo] aliter B modo add. sunt M principia proportionaliter sunt eadem, ut [5] potentia et actus. Sed haec sunt rerum diversarum diversa om. B et | modis diversis modis diversis] modi diversi B ; in quolibet enim invenitur om. M idem quandoque in om. B actu add. et N , | quandoque actu quandoque in om. (hom.) M in om. B potentia, ut nt ! I vinum corr. (s. lin.) ex: unum B, unum M aut om. B caro aut et B homo cadunt. | Ista etiam et ante Ista B in causis causis praedictis trp. B B 328v praedictis causis praedictis trp. B ; forma enim est om. M in actu | cum fuerit abstracta cum fuerit abstracta mg. B , et quod add. est I ex utroque est om. BN et om. I privatio add. sit M , ut et I [10] obscuritas aut et B infirmus infirm ! B, infinitas M . Et om. B in potentia add. sed exp. infinitas M materia, et hoc est | possibile ut recipiat utrumque. Et alio modo diversum in actu et in potentia materia – potentia om. (hom.) M , | in qua add. sed exp. est B non est materia una et om. N cuius | forma non est eadem, sed diversa, ut sunt sint M elementa causae esse ( rep.) M hominis, scilicet | ignis ignitum M et terra sicut materia, et forma propria, etiam post aliud B, et M [15] aliud add. ex IN extrinseco, ut pater corr. (s. lin.) ex: patet B , et post extra M extra ista illa M sol et sol et corr. (s. lin.) ex: solet B | orbis declivis declivus B, dedimus M , cum non sit sunt M, sint N, add. neque B materia neque forma neque privatio neque | aequale in om. M specie etiam, sed motor add. in alia translatione loco istius capituli dicitur etiam idem IN .

[1071a17] I 182rb M 150ra N 345vb 27. Et etiam om. B considerandum est quod add. sed exp. quemadmodum B quaedam | sunt quae possumus possunt B dicere universaliter, et quaedam quae om. N possumus dicere particulariter. Et prima I 182va principia | habent materiam naturam IN quae est in actu, hoc haec M est prius, et aliud in potentia. Et illa [20] universalia post sunt B non sunt, quoniam quod est individui individuum B est istius individui individuis ante istius B ; | homo add. et M enim est hominis universaliter, sed | nullus add. neque N Chilus Killus N neque Chilus neque] generatur ab homine universali M filius, et ideo te pater te pater] tempore M | tuus. Et om. M, praem. A I hoc B ad hoc ad hoc B om. (hom.) M B s. lin. B , universaliter autem B ad B ad B om. (hom.) M simpliciter simplex M ; | formae et ante formae B, om. IN enim substantiarum substantialiter M aliae sunt [25] causae aliorum. Et elementa, sicut dictum est, ea quae non sunt in eodem genere | ex coloribus et contrariis et substantiis et quantitate praeter ea praeter ea] praeterea ( corr. ex: prae terra B) BI quae conveniunt, | quae conveniunt et rep. M et quae sunt et quae sunt om. B in eadem om. M forma om. B M 150rb et differunt secundum formas. Sed | quodlibet singularium est aliud, et materia et forma et est IN illud quod movet, | quamvis non sint idem ante non M universaliter. |

[1071a30] I 183ra M 150va N 346ra 28. Quoniam autem quaestio quando M, quaestionum R nostra add. est M quae sunt principia et add. etiam B elementa substantiae et om. I relationis et quantitatis, | utrum sint post eadem B, sunt M eadem aut diversa, manifestum est quod sunt quae quem B dicuntur multis modis | in quolibet. Et cum dividantur diversantur M , non sunt eadem, sed diversa, | praeter illud quod est sed – eadem mg. N sic sicut N, om. B sed – eadem mg. N in add. illis B omnibus etiam. sed – eadem mg. N Sic om. M autem sunt eadem sed – eadem mg. N secundum aequalitatem qualitatem M comparationis | forma, movens. Et om. B sic etiam [35] causae substantiarum substantialiter M sunt mg. B, om. IN sicut om. M similia eorum omnium, quae auferuntur quae auferuntur] auferunt M cum illa ita I auferuntur auferunt M , et | etiam primum ante etiam I, om. M in perfectione. Et sic aliud alia B prima aliud prima] principia aliqua M omnia quae sunt | contraria, quoniam ista illa M non sicut sunt M genera dicuntur neque in M multis modis, [b1] et neque B etiam materia post materia M eorum.

[1071b1] I 183va M 150vb N 346rb 29. Quae autem sunt principia sensibilium et quot et quomodo sunt eadem et diversa dictum est. Et quia substantiae sunt om. M tres, quarum duae sunt naturales, et add. sed exp. ill B una | est immobilis, loquendum est de ista. Et narrandum est et M, om. N quod om. M M 151ra necesse est [5] aliquam aliam B, aliqua N substantiam aeternam non non mobilem] immobilem B mobilem corr. (mg.) ex: molem N, mobile M esse ante aliquam B, om. M . Substantiae enim praecedunt procedunt M omnia entia. | Si igitur omnes substantiae fuerint fuerunt M corruptae, omnia corruptae omnia] contraria M entia enim B erunt corrupta. Sed est post impossibile BI impossibile ut non M | motus fiat aut corrumpatur; semper enim fuit. Neque corr. (s. lin.) ex: Vere B tempus post etiam M etiam s. lin. B, add. et B , | cum sit est post impossibile B impossibile prius et aut N posterius esse si tempus non fuerit. [10] Motus ergo igitur IN secundum hunc modum add. secundum M continuus post est B est sicut tempus; aut enim erit post idem M idem, aut passio motus. | Sed motus continuus post invenitur B non invenitur nisi in loco, et om. M ex istis, circularis circularibus M . |

[1071b12] I 184ra M 151rb N 346va 30. Sed Et M si fuerit substantia movens movens aut agens] agens aut m. B aut mg. N agens movens aut agens] agens aut m. B et om. N nihil agit agens B , | non erit non erit om. M motio; possibile enim post est I est quod ut IN illud quod est in potentia non | agat. Et si non om. R , nihil prodest ponere substantias aeternas, [15] ut aut I dicentes formas, nisi in eis sit fuerit ante in B principium quod potest positio B, add. quod M | transire transmutare IN . Sed hoc non sufficit, neque aliud add. sed exp. e M etiam om. I, add. quam B extra formam; si enim non B 329r| sit add. si IN , I 184rb motus non fuerit. | Neque si egerit, et substantia eius fuerit add. in I potentia; non enim om. N erit | motio aeterna, quoniam quod est in potentia add. sed exp. enim M possibile est ut non sit M sit ens. [20] Necesse est igitur ut om. I tale M 151va principium sit post substantia M substantia quae est add. sicut B actio. Et etiam post oportet B oportet ut non M | illae istae IN substantiae add. sed exp. est M sint add. substantiae M entes exsistentes I extra materiam, cum necesse est om. M ut quod B sint aeternae. | Si Sed M etiam aliud fuerit aeternum, actio est. Quamvis hic om. M sit quaestio; | aestimandum exsistimandum I, aestimatum M enim post est I est quod omne agens om. M habet s. lin. B, post potentiam N potentiam qua corr. ex: quam B potest, et | non omne esse M quod potest per potentiam agit. Unde potentia videtur prior. [25] Sed tamen quamvis sit sic ante sit B, om. M, add. sed exp. vel M , nullum nullus N quidem quid N entium erit ens, cum sit possibile | ut sit et non sit ens. Quamvis secundum add. quod M loquenN 346vbtes in divinis in divinis] vidimus I | generantes mundum ex nocte mundum ex nocte] unum dicimus M dicunt, et om. M naturales dicentes quod | omnia fuerunt insimul, impossibile est om. N, add. enim BI ut sint eadem omnibus. | Et si sunt post non M non, quomodo quoquomodo B moventur movetur I , si sed IN, add. enim B non habent in actu causam? [30] Materia enim substantia subiecta B carpentarii impossibile est ut moveatur moveat M per se, sed carpentarietas carpentarius B . Neque sanguis menstruus instrumus M | neque terra, sed neque M semina et sperma. Et ideo | quidam ponunt separationem sperationem N, om. M , ut Plato et Leucippus; | dicunt enim motum enim – dicunt om. (hom.) M esse etiam I aliquid. enim – dicunt om. (hom.) M Sed add. quaeritur I enim – dicunt om. (hom.) M quare add. et quandoque(?) N | non dicunt enim – dicunt om. (hom.) M neque om. IN causam; nihil [35] enim movetur, sed oportet ut semper sit aliquid sicut modo est. Aut naturaliter fit om. IN | aut violente aut ex alio aliquo M . Et post primo B qui est primus qui est primus] est post M ? Multum enim differt differunt B . |

[1071b37] I 184vb M 152ra N 347ra 31. Neque etiam possibile Neque etiam possibile] Et impossibile B est ante possibile M, om. N Platoni I 185ra [1072a1] dicere Platoni dicere] d. Platonem M, add. p M , qui quae B, cum I multotiens aestimabat existimabat I, aestimat N quod principium est esset B illud istud I | quod movet se; anima enim, sicut dixit dicit I , est in postremo cum in M caelo. |

[1072a3] 32. Quoniam autem potentia prior post est IN est actu om. M in aestimatione existimatione I M 152rb | quodammodo recta et quodammodo recta et s. lin. B quodammodo non recta, dictum est dictum est om. M quomodo. Quoniam vero om. B [5] actus est post prior B prior testatur Anaxagoras Anaxagoreis M ; intellectus enim est actus. | Et etiam om. B, add. et M Empedocles add. qui BI ponit potio M amicitiam et litem. Et etiam ponentes motum esse semper, ut Leucippus; fovea enim ea M et nox sunt sint M infinita. Sed Et B eadem semper sunt semper sunt om. B , aut autem M, ante N secundum secundum – modo post potentia B reciprocationem corr. (s. lin.) ex: reparationem B aut alio modo secundum – modo post potentia B , | si actus est post prior B, om. M prior potentia om. B .

[1072a9] I 185rb N 347rb 33. Si igitur idem est semper et circulariter, necesse est ut agat Si – aeternum post aeternum 2 B sic sicut N, add. quidem B per se B 329v et sic per alterum. Caelum igitur primum Si – aeternum post aeternum 2 B est om. BI aeternum Si – aeternum post aeternum 2 B . |

[1072a10] I 185va M 152va 34. Si igitur idem post semper M semper fuerit fuit M circulariter add. et M , oportet om. B aliquid semper om. B esse permanens quod agat unam actionem consimilem et similem B . Et si | generatio et corruptio sit, oportet aliud aliquid BI esse quod agat | multis modis. Ergo necesse est om. M | ut agat per se secundum hunc modum, et om. N alio modo secundum alium modum om. B . Et necesse est ut illud sit aut alio modo aut | primo modo om. B , et illud etiam est [15] causa sui ipsius aut et BN alterius. Primum igitur et est IN melius; illud | enim fuit causa ut semper sit secundum eandem dispositionem consimilem. Causa autem ut sint plures modi iam modi iam lac. M fuit alia aliqua M . | Semper autem aut N est et plures modi utrumque. Et manifestum est quod | motus non sunt sint B sic om. B . Quomodo igitur quaerenda sunt principia, | et si non add. sint B secundum hunc modum? Secundum add. vero IN alium modum non B possibile est om. M ut omnia sint ex [20] nocte, et ut om. B etiam sint insimul in illis B et ex non-ente. Et Etiam IN | ista ita M igitur non deficiunt; N 347va aliquid enim semper movetur add. semper M motu moti M non-quiescenti quiescenti] quiescente B , scilicet | quod quia BI secundum circulationem. Et hoc manifestum est non add. sed exp. secundum B tantum potestate corr. ex: potestatem ante tantum B , sed et in M, om. B actu. | Primum igitur om. B caelum est aeternum.

[1072a23] I 186ra M 152vb 35. Est Ut M quidem post igitur I, quiddam post igitur B igitur quod movet cum non movetur. | Et quia etiam est ante etiam B, om. M N 347vb motum et etiam add. est I motor, et om. M medium. [25] Aliquod Aliquid BM est post movens N, erit ante Aliquod B movens cum non movetur. |

[1072a26] I 186rb M 153ra 36. Et movet sicut movet desideratum et desideratum et intellectum] i. et d. B intellectum intelligendum M , cum non movetur. | Et Etiam ante cum B principia istorum eadem post sunt M sunt. Et desideratum est | sensus qui quod M distinguit. Et primum affectatum corr. (s. lin.) ex: affectum N, afftantum B, affirmata cum M quod est sensus et desideratum magis, | quia aestimatur existimatur I proprie esse magis maius IN , et non aestimatur existimatur I quod desideramus. |

[1072a30] I 186vb M 153va N 348ra

37. Principium autem est imaginatio imago B per intellectum. InN 348rbtellectus vero est ex intellecto. Et intellecta sunt | alastogia astrologica B, allastogia I, aliastigia M ultima per se et singulariter, et om. M ex istis substantia post est B est prima, | et ex est post hoc B hoc simpliciter simplex I quod est in actu. Unum autem et om. M | simpliciter simplex IMN Rufus, SMet 11.8.E3: "Consequenter dicit quod 'unum' et 'simpliciter' non significant idem. 'Unum' enim significat mensuram secundum modum famosum eius; 'simpliciter' autem significat quomodo, hoc est modum <modus TV> rei, cum sit <add. seu antic. ad V> adverbium" (S 125rb, T 198, V 96ra-96rb). non sunt idem; hoc enim add. non M significat mensuram, simpliciter simplex IMN | autem aut I significat om. B quomodo quoquomodo B . Et etiam est BM illud [35] quod om. M eligitur per propter BN se add. et M in unitate elementorum electorum B et est valde nobile, [b1] cum s. lin. B primo post M acquiritur. Quoniam autem in | non ante in B, om. M mobilibus invenitur propter quid om. B , hoc haec I, om. M demonstrat divisio; propter quid quod M enim om. M invenitur alicui et huic, | et hoc quidem ex eis est ens s. lin. B , hoc autem non-ens non-ens] movens M . Movet igitur sicut amatum a motum I . | Per motum autem movet illa alia aliqua M .

[1072b4] I 187va M 154rb N 348va 38. Si igitur aliquid aliquis R movetur, possibile posse M est [5] ut sit diversarum dispositionum. Igitur post si M, Ergo B si allatio et est M prima actio qua quod B, quae I | movetur fuerit, possibile est ut locus sit diversis dispositionibus diversis dispositionibus] diversa M , | et quod in substantia substantiis B, substantiae ita M non est stet M diversitas. Et quia illud quod movet ipsum ipse etiam M est immobile mobile I , | cum est ens in actu add. et N , impossibile est omnino ut sit secundum per B aliam I 187vb dispositionem. Et allatio | est prima transmutationum, et est quae est secundum om. M circularitatem circulationem B , [10] et hoc est motor istorum. De necessitate igitur invenitur principium. Etiam post est M, Et B quod est om. BI de necessitate | sit om. M principium. Necessitas autem dicitur secundum etiam M hos modos hos modos] hoc modum M . | Quaedam Quod M igitur est violente, quia est violente quia est rep. M extra naturam, | et quaedam quod M impossibile est ut sit simpliciter alio add. autem M modo quam sit. | Caelum igitur et natura add. et M continua post sunt B sunt sic sicut I, om. M per principium principia M . |

[1072b16] I 188ra M 154va N 348vb 39. Voluptas enim est actio illius etiam. | Et ideo Et ideo] Si B vigilia et sensus et sensus et om. (hom.) M intellectus intelligens M sunt voluptuosa. Spes Species IN | autem om. M et add. sed exp. remotio M rememoratio sunt propter ista. Intelligere autem quod est per se est illiI 188rb|us quod est om. N nobilius per se, et quod est maius est est – maius om. (hom.) M illius illud I quod est maius est – maius om. (hom.) M . Et quod quemadmodum M, quia N, om. B [20] intelligit se. Est add. enim B, add. autem R intellectus per acquisitionem intellecti; sit fit B, sic I enim intellectum enim intellectum] autem intellectus B | quando add. sed exp. enim M intelligit. Intellectus Intelligens M igitur et intellectum idem; | recipiens enim intellectum et substantiam add. eius I est intellectus, et non intelligitur intellectus B, intelligit N, add. sed exp. cum M nisi | cum habet post Aestimatur M . Aestimatur Existimatur I igitur quod intellectus M 154vb est illud divinum omnium M magis quam hoc. | Desideratum Desideratio BIN autem autem est om. M est autem est om. M aliquid aliud N valde nobile et om. M voluptuosum. Si igitur [25] deus semper est sicut nos in aliqua hora, hoc est mirum. Et si add. est M magis, | magis om. (hom.) M mirum unum M, praem. est I, add. est B . Est post quidem B quidem sic. Et est om. M vita. Quia Quae M actio | intellectus est vita, et illud istud B est intellectus per se, et habet vitam nobilem et semper aeternam. Deus igitur est unus aeternus in fine nobilitatis. Ergo est vita et est post aeternum B, om. M continuum [30] aeternum. Hoc quidem igitur B est deus. |

[1072b31] I 189ra M 155rb N 349rb 40. Omnes autem ut ante Omnes M, om. R qui aestimabant existimabant I, aestimant MN, add. secundum nomen M aestimationem existimationem I Pythagoricorum Pythagorici I, Pythagorum M, Pythagum N et Achilli Leucippi I, add. et I | quod bonum add. enim B et nobile non est in mg. B primo, quia | causae plantarum et animalium animalia M sunt principia principium M , et quod bonum et perfectum B 330r| sunt in eis quae sunt ex istis, non verum reputant; [35] semina enim sunt om. M ex aliis praecedentibus perfectis. [1073a1] Primum autem non est M 155va semen, sed aliquid add. est M perfectum. Verbi gratia, quod N 349va | hominem oportet esse ante autem M sperma, non illud quod fit sit M ex hoc, | sed alius ex quo fit sit M semen.

[1073a3] I 189rb 41. Quoniam autem aliam aliquam R substantiam aliam – abstractam] aliqua substantia ( om. M) aeterna non mobilis abstracta (astractata M) BMN aeternam non mobilem abstractam aliam – abstractam] aliqua substantia ( om. M) aeterna non mobilis abstracta (astractata M) BMN a sensibilibus esse [5] manifestum materiam B est s. lin. B hoc modo. Et iam Et iam om. M declaratum est add. in habere M | hanc substantiam substantia M non mg. N, om. I habere aliquam om. B magnitudinem aliquam magnitudinem] m. a. I, add. esse I, add. sed exp. esse N , sed add. etiam B neque partem | neque om. M divisionem habet. Movet enim in tempore infinito. Nullum autem | finitum habet potentiam infinitam. Omnis Omnes M igitur autem B magnitudo | aut add. iam B finita aut infinita finita aut infinita] finite aut infinite B . Et ideo non erit in erit in] ex M magnitudine add. nec B finita neque nec B infinita, quia [10] magnitudo infinita nulla est ante nulla I, add. etc. M . M 156va | Et etiam om. BI, add. igitur M manifestum est quod non nec B patitur neque nec B transmutatur; omnis omnes IN enim motus post locales sunt. Haec igitur manifesta sunt esse talia.

[1073a14] I 190va N 350rb 42. Utrum autem ponenda est substantia post talis I talis una aut vel B, ad M plures, [15] et quot sunt? Et Etiam B, om. M non debemus occultare sermones aliorum, sed corr. (s. lin.) ex: et B dicere | iudicia eorum; nihil enim manifeste dixerunt in om. M multitudine. | Sententia enim Sententia enim] Omnium suam M de exemplaribus | non habet perscrutationem propriam omnino om. B ; | dicentes enim exemplaria dicunt dicant M ea esse numeros. De numeris autem quandoque quando ante autem M [20] dicunt eos om. M esse om. B infinitos, et vero post quandoque M quandoque usque quandoque usque] quiusque ! B ad decem locum B . | Quare autem om. N multitudo numerorum est sit M sic nihil sic nihil om. M | dixerunt dicebant B demonstrationum demonstrative B, demonstratione I . |

[1073a23] I 190vb M 156vb 43. Nos autem dicamus dicimus I de substantiis divinis diversis M, divisis N ; principium enim et | primum entium aeternum M non movetur neque nec B essentialiter neque nec B [25] accidentaliter, et movet et facit primum motum aeternum etiam om. M . | Cum igitur ergo M motum necesse est ut moveatur per aliquid, | primus autem motor non movetur per se, et motus aeternus fit sit N per motorem aeternum, et unus per unum, et nos videmus quod praeter potest M motum corr. ex: moto M totius simplicem simplicitatem BM , de quo dicimus dicere M N 350va moveri nomen M [30] a substantia non-mobili, alios motus motos M | aeternos qui quae M sunt erraticorum erraticarum M (corpus enim circulare est om. M aeternum add. et M sine quiete; | hoc quidem enim I declaratum est add. et B in naturalibus), necesse est | igitur ante est N ut unusquisque uniuscuiusque M istorum motuum fiat per aliquid aliquod ad M quod non movetur non movetur] est B per | se et per substantiam aeternam; natura enim stellarum est aeterna post etiam I etiam. [35] Et cum motor est post aeternus M aeternus etiam et ante motum, | necesse est ut om. M illud quod est ante autem M substantiam sit etiam post substantia B, om. M substantia praem. in BI . | Manifestum est igitur quod necesse est ut quod B substantiae sint fit M secundum numerum unum M illorum eorum M , | et quod add. substantiae I sint sunt M aeternae naturaliter et immobiles per se, et quod sint sunt M sine magnitudine M 157ra [b1] propter porter ! M causam praedictam praedictivas M .

[1073b1] I 191ra

44. Quoniam autem substantias esse, | et earum haec est prima, haec autem om. B secunda secundum scilicet M ordinem | motuum stellarum, manifestum om. M est. Multitudo autem aut I | motuum motum M scienda scientia M, sciendum N est post propria I a propria prima BI philosophia mathematicorum mathematorum M ; [5] ista enim utitur add. de M scientia sententia N de | substantia mobili om. BIN Cf. Rufus, SMet 11.11.E1: "Consequenter dicit quod numerum motuum oportet nos scire sed non ex hac scientia – non enim est proprium huius scientiae – sed ex astrologia. Ipsa enim considerat de substantia sensibili et <om. SV> incorruptibili mobili" (N 234rb, S 126vb, T 241, V 100rb). sensibili, sed aeterna. | Illa Ista (s. lin.) M autem enim M, add. sed exp. substantia M non om. M utitur scientia sientia ! N de substantia omnino, sicut sed B de numeris et de om. I | mensura omnino. Quoniam autem motus erraticarum erraticorum B, erraticum M plures post sunt B sunt, | manifestum matrimonium M est et ex I, in M eis etiam om. M qui parum consideI 191rbrant qui parum considerant] quae per non considerantur M ; unaquaeque una M enim [10] stellarum erraticarum erraticorum B, erraticum M videtur moveri plus add. moveri B uno motu. |

[1073b11] I 192ra M 158ra N 351rb 45. Quot Quotquot M autem sunt dicamus secundum quod secundum quod] sicut B dixerunt | quidam mathematicorum, ut aliquo modo imaginetur imaginemur IN, add. etiam M | aliquam multitudinem terminatam. Et Vel B quod relinquitur | quaerendum est a nobis aut ab eis qui inquisierunt inquisiverunt IN de ad B hoc, [15] si add. sed exp. aliquid M aliud aliquid I apparuerit corr. ex: apparuerint N ab eo quod dictum est modo, quamvis sit B 330v| perscrutandum sit perscrutandum trp. B de duabus duobus B sectis, et concedendum et concedendum om. M sermones sermonem I illius qui magis perfecte perscrutatus est. | Oditius Odosius I, Odori unus M, Odiricius(?) N vero add. sed exp. g M ponit posuit M motum motuum M utriusque solis et lunae | in tribus sphaeris, quarum prima quarum prima] quapropter M est I 192rb| stellarum non s. lin. B erraticarum. Secunda quae est om. BN [20] in medio signorum. Tertia autem quae declinat | in latitudine signorum, et illa in qua add. magis I luna mg. N, post movetur M movetur magis | declinat in latitudine add. signorum I quam in qua exsistit sol. |

[1073b23] I 192va M 158rb N 351va 46. Stellarum autem post erraticarum M erraticarum unaquaeque M 158va est add. earum M in quattuor sphaeris, et | earum prima et secunda sunt om. B, add. et M illa eadem. [25] Illa autem om. B quae non est post erraticarum B, ante non N, sunt M erraticarum et om. M defert deferunt B, differunt I, differt M omnes per suum motum | et illa quae est ordinata ordina M sub ista om. B , cuius motus est in | medio medium M signorum, communes sunt communes sunt] communis est B omnibus. | Tertia corr. ex: Tertiam N, praem. Et M autem, quae est omnibus communis M , poli eius sunt in illa quae est add. in BI medii medio I signoI 192vb|rum sphaera. Motus om. N autem quartus quarta N movetur [30] ad medium istorum istarum N . Et poli tertiae sphaerae add. et B | aliarum quidem quid N, om. B stellarum est propria, Veneris autem aut I, om. B | et Mercurii una.

[1073b32] I 193ra M 158vb N 351vb 47. Kilonius Trilonius B, Callippus I, Kylonius M autem in positione pone ! M quidem om. B | sphaerarum stellarum I convenit contradicit I, om. N cum cum Oditio] tertio I Oditio Odithicio B, Odorici M, Odiricio N . | In multitudine autem in Iove quidem quidam M et [35] Saturno convenit. In sole autem et | luna autem et luna] l. a. B videtur add. sed exp. enim M ponere duas sphaeras | additas, si aliquis voluerit dare apparentia apparentiam M , erraticarum | autem aut I uniuscuiusque una. Necesse est om. I igitur, quoniam stella non movetur per suum add. non movetur M corpus, sed movetur in sphaera tempore in M , si sed M [1074a1] omnes congregentur congregantur BN secundum quod dant apparentiam apparentia BN in unaquaque in unaquaque] unaquaeque I erraticarum add. licet M , ut sint | aliae post sphaerae M sphaerae pauciores eis una res M quae revolvuntur volvuntur M, resolvuntur N gyrative | et revertunt revertuntur M primam | sphaeram ad suum post situm M situm semper super I eundem, quae est stellae ordinatae sub ea; haec hoc BN enim igitur M [5] tantummodo tantum N possunt esse motus add. omnium IN erraticarum. | Sphaerae igitur in om. B quibus movetur moventur IN quaedam om. B sunt octo, | et om. M quaedam vigintiquinque triginta B . Et ex istis non oportet | gyrative post eis IN in eis moveri quae moventur in eis faciliores earum om. B tantum. Quae autem moventur movetur in B, non M motu | gyrativo gyratio N, add. sed exp. sunt quinquaginta B duarum primarum sunt [10] sex et quattuor quinque B, decem N . Postremarum erunt erant B, add. erit N sexdecim triginta B . Numerus igitur autem M omnium | quae moventur movetur B et quae movent istas motu gyrativo gyratio N sunt I 193rb quinquaginta sexaginta M | et etiam B, om. M quinque. Si Non B autem nullus addat addit B quae diximus lunae et soli lunae et soli] s. et l. N , | omnes sphaerae corr. ex: semper B erunt sunt B quadraginta et septem. [15] Multitudo igitur post motuum M, autem I motuum | sit fit BI tanta. |

[1074a15] I 193vb M 159rb N 352ra 48. Necesse est igitur reputare quod principia immobilia in motiva B | et sensibilia sunt huius huiusmodi B numeri. Quod autem est autem est] est a. B, add. sed exp. n B | necessarium dimittendum est fortioribus. Si autem non s. lin. B | aestimant existimant I, aestimantur N quod add. aestimandum B motus omnino mg. B non est conveniens motui stellae, | et ratio ideo M etiam dat dant M quod om. M aestimandum existimandum est I quod non N omnis natura nomen M et omnis substantia in qua passio pars I non exsistit et est per [20] se invenit dispositionem meliorem, non | erit post igitur I igitur alia natura omnino om. B nisi ista. Immo necesse est quod ut M M 159va | numerus substantiarum sit iste ille B , quoniam si alia aliqua M fuerint, movebunt | igitur, quia sunt perfectio perfecto M motus, sed | impossibile est ut alii aliqui B motus sint a praedictis a praedictis] apud deos M . Et aestimandum existimandum I est hoc de [25] motis motu B , quoniam si omnis om. M motus est propter rem motam, | et omnis motus est per propter M aliquem motorem, nullus motus est omnino propter se neque propter alium motum, sed propter stellas, quoniam si motus esset propter motum, necesse est esset IN ut ille | sit esset N propter alium. Et Sed M cum om. I impossibile est ut quod B illud quod est [30] in perfectione add. sed exp. qn M B 331r sit est sic B infinitum, et omnis motus om. M est post divini I, om. BN corporis coporis ! M divini corporum om. M | quae moventur movent B in caelo.

[1074a31] I 194rb M 159vb N 352rb 49. Quoniam autem caelum est om. M unum manifestum est, | quoniam quod I si non M plures caeli fuerint fuerunt M , erunt sicut homines. Si autem | principium unius unus M omnis ante unius N, hominis I, om. M est unum, M 160ra et add. si B fuerit numero post unum M unum unumquodque corr. (s. lin.) ex: non B plura et e M aliud. Numero | multum multam B habet materiam unam M ; sermo enim unus unius B, om. M qui om. B est idem est etiam plures, ut non I sermo [35] hominis, Socratis autem unus unum B . Quod autem enim B est essentia prima non habet habent I | materiam numerum M , quia est perfectio. Primus igitur motor qui non movetur est unus ratione et numero. Motor igitur motus | continui oportet om. M semper igitur B ut sit unus tantum. Ergo unum est post caelum IN caelum tantum om. M . |

[1074b1] I 194va N 352va 50. Et accepta excepta R sunt ab antiquis antiquissimis M valde aliqua om. M, add. eorum B quae sunt | in posterioribus posteribus N sicut fabulae fabulosae I , quoniam ista sunt dii, et quod deus continet omnia M 160rb| naturalia. Alia om. B autem autem similia rep. B similia post sunt I, substantia N sunt | fabulis fabulas M [5] propter usum legum usum legum] unum M et illud istud B quod est bonum add. est N hominibus. | Et ideo dicunt quod ista illa B sunt sunt similia] similia istis sunt I similia substantia N, om. M quibusdam quibus M aliis animalibus, | et add. sunt M alia similia istis non convenientia | dictis. Si igitur aliquis distinxerit ex istis, et accepit acceperit IN primum tantum; | opinabantur opinabatur B enim quod primae substantiae sunt dii, [10] et secundum quod oportet, cum tunc M iam dictum sit est M multotiens in | eo quod est post possibile I possibile cuilibet cuiuslibet M artificio et philosophiae, et etiam | corrumpuntur componuntur M . Et add. quod M istae illae B sententiae eorum remanent usque add. ad B modo quasi reliquiae relinquae M . |

[1074b13] I 195ra M 160va

51. Sententia autem patrum praecedens omnia post omnia B est est haec] et hoc M haec add. et I , | quantum quidam particularis M declaratum est nobis ex illa, et est rep. N, add. de I intellectu tantum. [15] Et in eo sunt plures dubitationes; videtur | enim esse ex s. lin. B apparentibus ut sit valde divinum. Quomodo autem est tale om. B | valde post est M est I 195rb difficile. Quoniam si nihil intelligit, quid | est illud istud B nobile post quod B quod est ei? Non enim est ei est ei om. B nisi sicut dormienti. | Et si om. M intelligit intelligeret M , habet om. BM Cf. Rufus, SMet 11.13.E1: "Si intelligit aliud a se et extra se, et intelligit in actu, habebit igitur alium dominum supra se; illud enim intellectum quod est aliud <alius V> a se, quia est intellectum, est perfectio eius" (N 236rb, S 128ra, T 283, V 99rb). alium dominum divinum B , quoniam hoc om. N [20] intelligere add. sed exp. quoniam M non est om. N substantia eius, sed potentia in eo. Non erit igitur om. M substantia nobilissima om. B , | quia nobilitas non inest non inest] verum est M ei nisi quia intelligit. Et etiam si est ante etiam R | substantia eius est om. B, add. intellectus vel M intelligentia intellecta IN , est igitur aut om. B sui ipsius | aut et M alterius. Et si alterius, quid est illud istud B quod quid B est unum et aut M non aliud? Aut utrum | non est differentia omnino add. inter B intelligere bonum add. seu antic. aut N N 352vb aut autem M M 160vb quodcumque? [25] Impossibile Possibile IN, praem. Aut BI est ut sit intellectus add. et M in diversis; manifestum est enim quod ipse | intelligit intellectum valde post divinum B divinum et valde nobilem ante valde B, nobile M . Et non transmutatur; | transmutatio enim non M est s. lin. N ad malum, et quod est om. B tale om. M est aliquis motus. | Et primo si non intelligit, sed est potentia, necesse necessarium B est | ut consecutio intelligendi inducat ei et B lassitudinem. Et postea manifestum est [30] quod valde add. sed exp. nl B nobile erit aliud ab intellectu et intellecto intellectio B ; | intelligere enim tunc erit om. M eius quod habet intelligere vilius om. M . | Et si s. lin. N ita sit, oportet oporteret N fugere ipsum; non s. lin. B, add. adeo(?) M videre enim quaedam quae dum M est nobilius et melius nobilius et melius] m. et n. BI | quam videre. Nobilius enim non intelligit. Ergo add. sed exp. non N intelligit Ergo intelligit s. lin. B se, | cum sit est (s. lin.) N fortis corr. in: fortius N, fortius BI ,Cf. Rufus, SMet 11.13.E1: "Si igitur nobilius est ut non intelligat illa vilia, neque etiam <om. S> intelligit <intellexit V> nobilius se, quia nihil est nobilius eo, neque <in V> etiam aeque nobile, quia nihil est tale, intelligit igitur se tantum, cum sit fortis <solus NT>, ut dicit, hoc <praem. et NT> est, cum intellectus eius sit <om. S> nobilior omnibus aliis intellectibus <om. V>" (N 236rb-236va, S 128ra, T 286, V 99va). et ipse intelligit intelligere. [35] Sed Et R ipse videt ipse videt] nos videmus N semper quod alterius est scientia, et si non I, om. B sensus et | aestimatio existimatio I et intelligere sui ipsius add. est B, add. aut I, add. autem N accidentaliter, et aut I, om. B etiam si | intelligere et passio sunt fuit B aliud et aliud. Cum igitur erit bonitas, | quoniam essentia intelligendi intelligi N non est eadem et passio. Sicut praem. Et R in quibusdam scientia est et M scitum, [1075a1] quoniam et om. BI in rebus intellectis et intellectus M substantia est sine sive N M 161ra | materia praem. et quod M et quod est per essentiam, et etiam N, om. BI in essentialibus autem etiam B, om. M res est | ratio et om. M intellectus. Intellectum enim non est om. N aliud | ab intellectu. Omne igitur quod rep. sed corr. N non habet materiam est idem; B 331v [5] intelligere enim et passio est etiam ante est B, om. M idem. Remanet quidem quaedam M dubitatio si om. M intellectum est compositum, quoniam I 195va| si om. N transmutatur in partibus totius. Aut Autem M | non ut I dividitur corr. (s. lin.) ex: divitur M omne quod non habet materiam, ut aut M intellectus humanus. | Et quod est compositus de a N bonitate | in hoc est secundum hunc habent M modum, sed nobile in aliqua alia B re est omne esse M et est aliud, [10] et secundum hanc dispositionem intelligere est om. B per se in omni oportet M saeculo. |

[1075a11] I 196va M 162ra N 353va 52. Et perscrutemur etiam quomodo in natura totius | bonum et nobile, utrum sit fit N aliquid sit aliquid om. B distinctum per se aut per M 162rb| ordinem. Aut in om. IMN utroque utraque N modo, ut corr. ex: aut M in exercitu excercitum M . | In civitate add. vel ordine B enim vero B est post bonum M bonum et in duce ducere M exercitum exercituum I, excercium corr. ex: excercitium M . Et iste ille B magis; [15] iste ille B enim non est propter ordinem, sed ille iste M propter istum illum B . | Omnia enim ordinata sunt insimul post modo M aliquo modo, sed non ordine consimili a simili M . Sunt natantia | et volantia volatilia IN, add. vel volatitilia(!) M et plantae, sed tamen non sunt in tali dispositione in qua non vero N comparantur | ad invicem omnino. Immo In uno B, Numero N aliquid; | omnia enim ordinata sunt ad invicem add. secundum quod plus et minus aut prius aut posterius habent dispositio B in om. M respectu alicuius. Sed quemadmodum quoniam R liberi domus [20] raro licentiantur litentinantur M ad faciendum facienti M quicquid quiquid ! B comprehendunt, sed omnes actiones eorum errant M aut plures aut plures om. M sunt post ordinatae B | ordinatae. Servientes Secundum mentes M autem et lupi in pauco | communicant illis in actione, et om. M maior post pars I pars a actio tantum I I 196vb actio tantum I ctionum actio tantum I istorum est add. in B quocumque quocuque ! M, quaecumque N quolibet modo B et qualibet quali B ; | principium add. natura M enim utriusque om. I quolibet cuiuslibet I, om. B est tale illud M, ille N sicut natura ista pars est M .

[1075a23] I 197rb M 162vb N 353vb 53. Et Sed M ego hoc M dico eis quod omnes coguntur ad | dividendum iudicium, et quod alia huius huismodi modi M dispositionis add. sed exp. cuius B in om. B quibus communicantur communicant N [25] omnia in toto in toto om. N . Oportet enim nos non lectio dubia (folium laesum) B, vero M ignorare ignore ! M omnia impossibilia contingentia, et quae | impossibilia sunt de sermonibus aliorum, et quod quia B illud istud B, idem N quod dixerunt non derisorie derisiore M dixerunt, | et in quibus quibusdam M est pauca dubitatio; | omnes enim faciunt post omnia M omnia ex e M contrariis. Sed non enim faciunt M recte M 163ra| faciunt neque in omnibus neque [30] in ex M quibus sunt ex contrariis; contraria enim non patiuntur add. se I, add. enim M | ad invicem. Nos autem dissolvamus dissolvemus M hanc quaestionem hanc quaestionem] hunc sermonem M sermone add. aliquo M necessario add. (s. lin.) dicendo B, add. ad I aliquod aliquo M tertium | esse s. lin. B . Et si posuerunt alterum contrariorum esse post materiam M materiam, sicut | ponunt non-aequale aequalis aequale IM , et unum multitudinis, hoc etiam enim I dissolvamus | tali modo; una enim materia nullo modo una – modo om. (hom.) M est s. lin. B contraria. [35]

[1075a35] I 197va M 163rb N 354ra 54. Et etiam mendacium est erit BN acquisitum in omnibus praeter praeterquam I in uno; malum enim | per se est om. B unum elementorum. Alii autem non dixerunt malum | et bonum esse principia esse principia om. M , quamvis in maiori parte in omnibus bonum est principium. | Et quidam eorum quidam eorum] quidem M dicunt quod hoc est post principium I principium bonum, sed non I 197vb simpliciter [b1] dicunt quod bonum est principium quasi perfectio aut quasi movens aut quasi forma. | Et Empedocles etiam quidam M dicit modo impossibili ipsius M, impossibilis N ; ponit enim bonum add. est M amicitiam amicitia B . | Et hoc add. quidam M est principium quia et B est quasi movens add. et I , quia aggregat quia aggregat mg. B, om. M , et est quasi materia | quia quod I est pars admixti admisti I . Quoniam esse accidit alicui uni [5] ut habeat principium quasi materiam etiam om. B et ante etiam I, om. M quasi movens, sed tamen tantum B essentia om. M non est post una B, om. M | una, secundum etiam B quid quod N igitur est ante igitur I, om. BN amicitia? Et impossibile est etiam om. N ut | sit lis quae non corrumpatur omnino, cum sed M talis sit natura mali et ut B, vel N cum om. B habeat naturam uni N mali. |

[1075b8] I 198ra M 163va N 354rb 55. Anaxagoras autem dicit om. N, add. quod B : bonum est principium dicit – principium] bonum principium dicit esse I quasi movens; intellectus enim movet. | Sed movet Sed movet om. (hom.) B propter aliquid. Dixit igitur enim B, autem M alium sermonem non sicut sit M videtur; [10] medicina enim est aliqua materia aliqua materia] aliquo modo B sanitatis sanitas BN . Et impossibile est etiam om. B non ponere contrarium boni et intellectus.